Ein Workshop mit Rüdiger Dannemann und Hassan Maarfi Poor im Gedenken an Hans-Jürgen Krahl
Wann: 21.10.2026, 16:00 Uhr

Wo: Kant-Saal, Philosophisches Seminar der Universität Heidelberg

Die Kritische Theorie wird allgemeinhin mit der Frankfurter Schule gleichgesetzt. Tatsächlich hat kritische Theorie – verstanden als kritisches Denken – eine lange Vorgeschichte, die über die Kritische Theorie und die Frankfurter Schule weit hinausgeht.
Abseits der bekannten Theorieschulen ist in einer kritischen Auseinandersetzung mit der Frankfurter Schule um Hans-Jürgen Krahl eine radikalere Tradition entstanden, die sich weit mehr vom Hegelmarxismus nährte als die Frankfurter Schule. Nachdem Krahl von Adornos negativer Dialektik und Horkheimers Unterstützung der Vereinigten Staaten bei der militärischen Intervention in Vietnam enttäuscht worden war, wandte er sich Georg Lukács zu. Er machte sich daran, mit Lukács etwa die Organisationsfrage neu zu denken; dabei wollte er die rebellische Bewegung von 1968 in umstürzlerische Gruppen überführen.
Krahl entdeckte in seinem kurzen Leben zahlreiche wissenschaftliche Bereiche und ließ ein bedeutendes Werk zurück. Er ist Teil einer intellektuellen Tradition, die sich auf den Hegelmarxismus und die Praxisphilosophie stützt / beruft.
Dabei war es Krahl ein wichtiges Anliegen, die Sphären der Intellektualität und der Straße – also die intellektualisierte Arbeiterklasse und die proletarisierenden Intellektuellen – miteinander zu verbinden.
Im Kant-Saal des philosophischen Seminars setzen wir uns am 21. Oktober 2026 in einem Workshop mit Krahls Werk und Erbe auseinander. Geleitet wird der Workshop von Rüdiger Dannemann und Hassan Maarfi Poor. Wir möchten Krahl als einen kritischen Theoriekritiker, einen vergessenen Philosophen der Praxis und einen radikalen Kritiker der bürgerlichen Gesellschaft in Erinnerung rufen, besonders in einer Zeit, in der der Faschismus immer salonfähiger wird und die politische und gesellschaftliche „Mitte“ eine deutliche Verschiebung nach rechts erlebt.

Diese Veranstaltung wird vom Evangelischem Studienwerk Villigst gefördert.

مقدمه

مفهوم لمپن از واژه‌ی آلمانی لومپ[1] به معنی پارچه‌ی کهنه گرفته شده‌است. لومپ از لحاظ لغوی به پارچه‌ی غیرقابل استفاده‌ و ژولیده‌ای گفته می‌شود که معمولاً کارایی دیگر جز تمیز کردن کثافت و یا بازیافت مجدد ندارد. این مفهوم در ادبیات آلمانی جزو مفاهیم بسیار زننده‌ایی است، که به ندرت به کار می‌رود و استفاده از آن برای انسان‌ها به نوعی از آنان انسانیت‌زدایی می‌کند. اما از آنجایی که مفهوم لغوی این مفهوم به مرور زمان دستخوش تغییر و تحول شده است، استفاده از آن در ادبیات سیاسی برای اقشار و طبقاتی که از لحاظ اجتماعی دچار سقوط و تباهی شده‌اند و به ابزاری در دست سرکوبگران و طبقات حاکم علیه رهایی ستمکشان تبدیل شده‌اند، تقریبا جا افتاده است، ولی همچنان بازتولید نوعی شی‌وارگی است.

معمولا این مفهوم برای طیفی از انسان‌ها به کار می‌رود، که از آنان طبقه‌زدایی شده است، از طبقه و جایگاه اجتماعی خود جدا شده و توسط حاکمان همچون پارچه‌ی کثیف برای تمیز کردن کثافتی که طبقات دیگر تولید کرده اند، از آنان استفاده می‌شود  و بعد از مصرف دور انداخته می‌شوند. مارکس و انگلس در آثار مختلف خود بارها از این مفهوم استفاده کرده اند. آنان علاوه بر بسط مفهوم لمپن‌پرولتاریا مفهوم لمپن‌بورژوازی را هم تا حدودی بررسی کردند[2].

در مانیفست کمونیست، ایدئولوژی آلمانی[3]، جنگ داخلی در فرانسه، هیجدهم برومر[4]، گروندریسه، کاپیتال و پیش‌درآمد انگلس بر جنگ دهقانی و به صورت پراکنده در دیگر آثارشان. استفاده از مفهوم لمپن اما برخلاف باور رایج به مارکس و انگلس بر نمی‌گردد، بلکه قبل از مارکس و انگلس هم توسط متفکران آلمانی هم مفهوم لمپن و هم مفاهیم مشابهی همچون لازارونی و پٌبل استفاده شده است، مفاهیمی که تقریبا با مفهوم لمپن هم‌خانواده به حساب می‌آیند[5].

[1] Lumpe

[2] vgl. Bescherer, s. v. „Lumpenproletariat “, 1379ff.

[3] vgl. Marx und Engels, MEW 3, 23, 183ff.

[4] vgl. Marx, Engels, MEW 8, 115ff.

[5] vgl. Bescherer, s. v. „Lumpenproletariat“, 1379ff.

Danksagung

Hassan Maarfi Poor

hassan.maarfi_poor@stud.uni-heidelberg.de

Das vorliegende Buch ist aus einer internationalen und regionalen Zusammenarbeit zwischen unterschiedlichen Akteur*innen entstanden, die auf unterschiedliche Weise ihren Weg zu Georg Lukács gefunden haben. Das Projekt konnte nur dank der solidarischen Unterstützung vieler Menschen mit akademischem und nichtakademischem Hintergrund realisiert werden. Aus diesem Grund verdienen all jene Menschen unser Dankeschön und unsere Anerkennung, die hier erwähnt werden. Ganz besonders bedanken wir uns bei Cástor David Mora und Astrid Wind. Von ihnen kam die Idee, aus dem Lukács-Tag ein Buch zu machen. Ohne ihre solidarische Unterstützung, enge Zusammenarbeit in Bezug auf Korrekturlesen, Formatierung und kritische Rückmeldung hätten wir es nicht geschafft, den Lukács-Tag in Buchform zu veröffentlichen. Ein herzlicher Dank geht auch an Rezan Khodayar, die sich um die Gestaltung und die Bearbeitung der Flyer und des Buches gekümmert hat. Für die Gestaltung geht ebenfalls ein Dank an Azita Sheshbluki, die das Bild von Georg Lukács gemalt hat. Ein herzliches Dankeschön richten wir außerdem an die Deutsche Fotothek Dresden für die Erlaubnis, das Foto von Lukács zu verwenden.

In Bezug auf den Lukács-Tag richten wir an erster Stelle unseren Dank an Stefan Kaumkötter vom Kulturamt Heidelberg. Er hat sich seit Monaten dafür eingesetzt, dass die Tafel für das Georg-Lukács-Haus endlich installiert werden konnte. Ohne seine freundliche Unterstützung wären weder der Lukács-Tag noch die Abendveranstaltung dazu und vor allem dieses Buch möglich gewesen. Ein besonderer Dank geht an Michael Buselmeier, der uns am Lukács-Tag durch den gesamten Tag begleitet und uns viel über die intellektuelle Geschichte Heidelbergs vermittelt hat.

Der Georg-Lukács-Tag konnte stattfinden, da wir bestimmte Referent*innen wie Rüdiger Dannemann als Vorsitzender der Internationalen Georg-Lukács-Gesellschaft, Peter König, emeritierter Professor für Philosophie an der Universität Heidelberg, und Thomas Petersen, pensionierter Privatdozent für Philosophie, für Vorträge an diesem Tag gewinnen konnten. Aus diesem Grund verdienen sie alle ein herzliches Dankeschön, ebenso wie für die schriftliche Fassung ihrer Vorträge für dieses Buch.

Wir wurden finanziell großzügig vom Doktorandenkonvent der Universität Heidelberg und der Heidelberger Graduiertenschule für Geistes- und Sozialwissenschaften (HGGS) unterstützt. Daher richten wir unseren herzlichen Dank an sie. Ohne die tatkräftige Unterstützung von Astrid Wind, der Geschäftsführerin der HGGS, wäre die Umsetzung dieses Projekts sehr viel schwieriger gewesen. Aus diesem Grund bedanken wir uns herzlich bei ihr für ihre freundliche finanzielle und organisatorische Unterstützung. Außerdem bedanken wir uns beim Philosophischen Seminar, beim Studierendenrat der Universität Heidelberg und bei der Fachschaft Philosophie, die uns sowohl finanziell als auch organisatorisch unterstützt haben.

Wir bedanken uns bei allen, die uns organisatorisch unterstützt haben, insbesondere bei der Technik, bei der Verteilung der Flyer und bei der weiteren Unterstützung. Ein besonderer Dank gilt Vinicius Lopes für seine freundliche Unterstützung. Außerdem müssen wir uns bei den Mitarbeiter*innen des Restaurants Darwish in Heidelberg bedanken, die ihr Lokal am „Georg-Lukács-Tag“ extra für uns zum Mittagessen geöffnet haben. Ein besonderer Dank gilt Farhad Sharifi, der alle Texte ins Englische übersetzt und Korrektur gelesen hat und somit die internationale Verbreitung der Veranstaltungsinformationen zum Georg-Lukács-Tag ermöglicht hat.

Wir haben große Aufmerksamkeit und Anfragen von verschiedenen Expert*innen erhalten, die uns kontaktierten, darunter Prof. Regenia Gagnier von der University of Exeter in England. Sie hat uns einen Text über Lukács zur Verfügung gestellt. Ebenso haben uns Sebastián Sánchez Renata von der Universität Costa Rica, Prof. Ateş Uslu von der Universität Istanbul, Biswadip Dasgupta aus London sowie Dr. Bruna Della Torre de Carvalho Lima aus Heidelberg kontaktiert. Wir haben auch einige Lukács-Interessierte und Forscher*innen eingeladen, darunter Prof. Andreas Arndt, Prof. Patrick Eiden-Offe und Michel Löwy. Sie konnten leider nicht in Heidelberg anwesend sein, da sie an einer anderen Lukács-Tagung in Ottawa, Kanada, teilnahmen. Diese wurde von Kaveh Boveiri organisiert. Ebenso bedanken wir uns bei Prof. Norman Fischer, der eine PDF-Ausgabe seines Buches Marxism and the Moral Basis of Art: Lukács and German Idealist Art Theory zur Verfügung gestellt hat. Wir bedanken uns gleichzeitig bei all jenen, Miro Abdalaziz, Reza Alizadeh, Mohammad Fatehi, die uns am Lukács Tag herzlich unterstützt haben. Abschließend möchten wir uns bei allen Menschen für ihre Teilnahme bedanken, insbesondere bei denjenigen, die dafür eine weite Reise auf sich genommen haben.

Wir bedanken uns sehr herzlich bei Konstantin Baehrens und Nora Bräcklein für das sorgfältige Korrekturlesen dieses Sammelbands und die Übersetzung eines Artikels von Michael Löwy aus dem Französischen unter dem Titel „Georg Lukács über Hölderlin und den Thermidor“ mit dem Untertitel „Antwort auf Slavoj Žižek“, aber da dieser Aufsatz von Rüdiger Dannemann ebenfalls übersetzt wurde und im Lukács-Jahrbuch erscheint, haben wir entschieden, diesen Beitrag aus diesem Sammelband herauszunehmen. Nora Bräcklein übersetzte den Artikel von Kevin Anderson aus dem Englischen. Am Ende bedanken wir uns bei Yanni, da er im Alter von 14 Jahren die Hälfte des Manuskripts korrekturgelesen hat.

Book Launch at Istanbul University

Author: Hassan Maarfi Poor

I would particularly like to thank Prof. Ates Uslu for inviting me to this wonderful book launch. Thank you very much to all of you who took the time to be here.

This is a provisional edition of the book. My colleagues Astrid Wind and David Mora have printed 12 copies so that we can proofread the book again on paper. There are still many errors in this internal edition, which will be corrected in the official edition. Of course, Prof. Ates will receive both a copy of this edition and a final copy as soon as the book is on the market. However, the book will most likely be on the market in two months’ time at the latest, free of errors, and I will send Prof. Ates a final version in which a few changes have been made. Konstantin Baehrens is proofreading the book once more. He has written an article entitled ‘Lukács and the First World War’ and is quite well versed in Georg Lukács. He is writing his PhD thesis at the University of Potsdam on Lukács’s ‘The Destruction of Reason.

The idea for this anthology arose following the “international” Georg Lukács Day in Heidelberg, conceived by my colleagues Dr. Astrid Wind, Executive Director of the Heidelberg Graduate School of Humanities and Social Sciences (HGGS), and Prof. Cástor David Mora. The foreword to this anthology was written by Astrid Wind, while David Mora has contributed an essay entitled “A Brief Introduction to the Extensive and Productive Life of Georg Lukács.”

Without the supportive backing of the HGGS and the hard work of David and Astrid, the publication of this book would not have been possible. The HGGS provided partial financial support for the Georg Lukács Day and supported the editing and publication of this anthology.

The idea for an international Georg Lukács Day originated in 2019, while I was considering a master’s thesis on his late aesthetics (The  Specificity of the Aesthetic). While researching Lukács’s intellectual biography, I was struck by a significant disparity: despite spending nearly a decade in Heidelberg and serving as a pivotal member of the Max Weber Circle, almost no traces of his presence remain within the university or the city today.

حسن معارفی‌پور پژوهشگر فلسفه، جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی است که در حوزه‌های مختلفی کار و فعالیت آکادمیک و سیاسی کرده است. حسن معارفی‌پور را می‌توان پژوهشگری خواند که مبارزه‌ی روزمره را با ابزار تئوریک چکش‌کاری و تئوری را با پراکسیس و فعالیت انقلابی می‌سنجد. او به نسلی از انتلکتوئل‌های مارکسیست تعلق دارد، که نه تحت تاثیر اندیشه‌های پست‌مدرن شرق‌گرایانه قرار گرفته است و نه تفکرات یورسنتریستی و استعماری موسوم به چپ لیبرال را پذیرفته است. حسن معارفی‌پور از یک سنت فلسفی دفاع می‌کند، که گرامشی آن را فلسفه‌ی پراکسیس می‌خواند و این سنت چیزی جز سنت ماتریالیسم تاریخی نیست. به همین خاطر او را می‌توان یک انقلابی متواضع و یک پژوهشگر جدی فلسفه خواند که رابطه‌ی دیالکتیکی و انتقادی بین فلسفه و پراکسیس برقرار کرده است.

Kurzexposé zur Dissertation

Hassan Maarfi Poor 

Meine Dissertation ist eine philosophische, marxistische Auseinandersetzung mit der Frage der Ökonomie bei Hegel. Mit Hilfe Georg Lukács‘ möchte ich mich insbesondere mit Hegels ökonomischen Schriften auseinandersetzen, um zu verstehen, inwiefern Hegel in der Tradition der vormarxistischen Philosophie verortet werden kann und welche Vorstellung Hegel von einer emanzipierten Gesellschaft hat.

Dabei muss die Frage der Ökonomie sowohl bei Hegel als auch bei Marx genauer diskutiert werden und Hegels Begriff der Ökonomie mit seinen VordenkerInnen, seinen zeitgenössischen DenkerInnen wie Smith und Ricardo sowie seinen NachfolgerInnen kontrastiert werden. Hierzu werden in der Arbeit insbesondere anhand von Lukács‘ entsprechenden Schriften unterschiedliche Aspekte diskutiert, darunter Hegels Umgang mit der Französischen Revolution, die Frage des Liberalismus und sein Umgang mit Eigentum in der bürgerlichen Gesellschaft.

Zentral ist dabei, die umfangreiche Fragestellung der Arbeit in ihre Bereiche zu unterteilen. Anhand welcher Kategorien und Merkmale lassen sich die politische Ökonomie und ihre Kritik analysieren? Wie stehen Hegels und Marx‘ Vorstellung zu diesen Kategorien in Bezug zueinander und wie können wir sie als Rekonstruktionen der Wirklichkeit verstehen?

Die Dissertation ist eine theoretische Arbeit, die jedoch durch ihren historisch-materialistischen Ansatz niemals den Bezug zur empirischen Wirklichkeit ausblenden kann. Wie die Wirklichkeit auf unsere Wahrnehmung wirkt, wirken unsere Vorstellungen und Theorien auch auf die Wirklichkeit.

Den roten Faden der Arbeit bildet die Auseinandersetzung mit verschiedenen Kategorien der politischen Ökonomie: Arbeit, Wert, Geld, Ware, Recht, Freiheit und Notwendigkeit, Entäußerung, Eigentum, Werkzeug und Sprache, Bewusstsein und Selbstbewusstsein. Anhand dieser Kategorien können Hegels und Marx‘ Betrachtungen mithilfe von Lukács‘ Ausführungen erarbeitet, diskutiert und miteinander in Bezug gesetzt werden. Diese zentralen Kategorien leiten sich aus unterschiedlichen Werken Hegels, Marx‘ und Engels‘ sowie Lukács‘ ab. Ihre Auswahl wird in der Dissertation anhand dieser Werke erarbeitet und begründet.

Meine Dissertation ist eine theoretische und philosophische Arbeit, die durch ihren historisch-materialistischen Ansatz von Marx und Lukács, Hegels Analyse in Bezug auf die Ökonomie neu denkt. Mit Hilfe Georg Lukács‘ möchte ich mich insbesondere mit Hegels ökonomischen Schriften auseinandersetzen, um zu verstehen, inwiefern Hegel in der Tradition der Vormärz- und vormarxistischen Philosophie verortet werden kann und welche Vorstellung Hegel von einer emanzipierten Gesellschaft hat.

Den roten Faden der Arbeit bildet die Auseinandersetzung mit verschiedenen Kategorien der politischen Ökonomie: Arbeit, Wert, Geld, Ware, Recht, Freiheit und Notwendigkeit, Entäußerung, Eigentum, Werkzeug und Sprache, Bewusstsein und Selbstbewusstsein. Anhand dieser Kategorien können Hegels und Marx‘ Betrachtungen mithilfe von Lukács‘ Ausführungen erarbeitet, diskutiert und miteinander in Bezug gesetzt werden. Diese zentralen Kategorien leiten sich aus unterschiedlichen Werken Hegels, Marx‘ und Engels‘ sowie Lukács‘ ab. Ihre Auswahl wird in der Dissertation anhand dieser Werke erarbeitet und begründet. Dabei muss die Frage der Ökonomie sowohl bei Hegel als auch bei Marx genauer diskutiert werden und Hegels Begriff der Ökonomie mit seinen VordenkerInnen, seinen zeitgenössischen DenkerInnen wie Smith und Ricardo sowie seinen NachfolgerInnen kontrastiert werden. Anhand von Lukács‘ Arbeiten soll der Unterschied Hegels zu anderen VertreterInnen der deutschen idealistischen klassischen Philosophie und zu den VertreterInnen der Nationalökonomie wie Adam Smith und A. Stewart herausgearbeitet und untersucht werden, inwieweit Hegel den Standpunkt der Nationalökonomie oder klassischen politischen Ökonomie und des Liberalismus überwindet. Lukács‘ Monografie zum jungen Hegel erläutert unterschiedliche Aspekte der Hegelschen Philosophie, die damals nicht bekannt waren. Eine intensive Forschung über die Auseinandersetzung Hegels mit der Ökonomie fehlt in der linken Hegel-Forschung trotz Lukács‘ beachtlicher Arbeiten. Als ergänzender Vergleich zur Lukács‘ Monografie „Der junge Hegel“, wo zum ersten Mal in der Geschichte der Hegelforschung die ökonomischen Schriften Hegels auf theoretischer Ebene diskutiert werden, werde ich in meiner Dissertation Priddats Buch „Hegel als Ökonom“ diskutieren.

A Critical Examination of Hegel from the Standpoint of The Critique of Political Economy

My dissertation is a theoretical and philosophical work that re-examines Hegel’s analysis of economics through a historical-materialist lens, primarily engaging with the perspectives of Marx and Lukács. My aim is to analyze Hegel’s economic writings, particularly with the aid of Georg Lukács, to understand the extent to which Hegel aligns with the tradition of pre-Marxist and Marxist philosophy, and to delineate his vision of an emancipated society. The central theme of this research is a thorough examination of various categories of political economy: labor, value, money, commodity, law, freedom and necessity, alienation, property, tool and language, consciousness, and self-consciousness.

Veröffentlicht wurde der Beitrag zum ersten Mal bei Etosmedia.

Beim Überfall der USA und Israels auf den Iran drohen Kurd*innen erneut zwischen die geopolitischen und kolonialen Fronten zu geraten. Doch wer hier pauschal von „den Kurden“ spricht, verdeckt die sozialen und politischen Widersprüche in Kurdistan und instrumentalisiert sie für eigene Agenden. Hassan Maarfi Poor erklärt, warum Kurd*innen weder Kanonenfutter für Imperien noch Spielball rivalisierender Lager sein dürfen.

Die Situation der Kurd*innen ist vergleichbar mit der Situation der Palästinenser*innen. Die eurozentristischen und rassistischen „Denker*innen“ mit philokolonialistischer Weltanschauung pauschalisieren „die Kurden“ wie „die Juden“. Der erste „Revolutionsführer“ Ruhollah Khomeini beschrieb „die Kurden“ als „Mörder“, die ihren Gegnern den Kopf abschneiden. Kurdische Kämpferinnen werden von Anhängern der „Achse des Widerstands“ und vom Regime, von iranischen Monarchofaschisten und von Republikanern als „Separatist“ („Tajzietalab“) bezeichnet. Während des Jina-Aufstandes ab September 2022 lobten linksliberale „Feminist*innen“ einerseits die amerikanische Lebensweise und bezeichneten anderseits Kurdistan als „Auge und Licht“ des Iran.

„Die Kurden“ galten in dieser Zeit als Symbol der Befreiung. Die Parole „Zin Zhian Azadi“ (Frau, Leben, Freiheit) wurde erstmals in Kurdistan gerufen. „Die Kurden“ werden später wieder verachtet, und die Abfälle des faschistischen Regimes (Monarchisten und Co.), die sich als „Opposition“ darstellen, wiederholen in noch offenerer Weise eine Rhetorik über Kurd*innen, was selbst die Islamofaschisten des Regimes sich nicht getraut haben. „Die Kurden“ als solche stellen jedoch eine reine Abstraktion dar.

Eine Vielzahl von Klassen mit verschiedenen Interessen ist in Kurdistan vertreten. Es gibt verschiedene politische Gruppen wie Kommunisten, Muslime, Nationalisten usw.  Die Reduzierung der „Kurden“ auf Zuschreibungen wie „Separatist“, „Held“, „Kommunist“ oder „Terrorist“ stellt eine ebenso faschistische Denkweise dar wie antisemitische und antimuslimische Verschwörungstheorien in Europa gegen Jüd*innen, Migrant*innen und Muslime. Antisemitisch ist eine Person, die Jüd*innen mit dem Staat Israel gleichsetzt und sie damit letztlich auf eine genozidale Regierung reduziert. Die Infragestellung des Rechts der Palästinenser*innen auf Selbstbestimmung stellt eine koloniale Haltung dar, ebenso wie die Infragestellung des Rechts der Kurd*innen auf Selbstbestimmung.

Als rassistisch und heuchlerisch sind Rechtsextreme, Liberalkonservative und Antideutsche zu bezeichnen, ebenso Philosemit*innen, Kolonialist*innen und Antisemit*innen, die Krokodilstränen um Israel und „die Juden“ vergießen, sich aber gegen die Selbstbestimmung der Palästinenser*innen aussprechen und eine Fake-Liebe zu „Jüd*innen“ entwickeln, was als Ausdruck ihres Antisemitismus zu bezeichnen ist. Personen, die vermeintliches Mitgefühl für Palästinenser*innen heucheln, jedoch zugleich faschistische Islamisten im Iran und in der Türkei unterstützen, die vergleichbare Notlage von Kurd*innen ignorieren und diese zudem pauschal rassistisch und chauvinistisch diffamieren, verhalten sich in gleicher Weise rassistisch wie Philosemit*innen.

Im kurdischen Teil des Iran gibt es eine lange Tradition des Kommunismus aufgrund der Geschichte unter dem Schah und dem faschistischen Islamismus. Die Menschen, die den Sozialismus in Kurdistan unterstützen, werden weder von Israel und den USA ausgenutzt noch unterstützen sie das brutale Verhalten des islamischen Regimes. Sie setzen sich für eine sozialistische Tagespolitik sowie die Gründung einer Räterepublik im Iran und in Kurdistan ein, lehnen Krieg, Staatsterrorismus und jegliche Form der Menschenausbeutung ab. Wir sind gegen jeglichen Campismus.

Die bürgerlichen und rechten Parteien sind für das Schleimen bei Vorgesetzten. Die kurdischen nationalistischen Parteien, als Parteien der Realpolitik, sind keine Helden. Die Demokratische Partei Kurdistan unterstützte die Linie von Khomeini nach der Machtübernahme des islamischen Faschismus infolge der „Revolution“ 1979. Die übrigen Parteien unterstützten alle imperialistischen Realpolitiken. Zumindest seit 2003 unterstützten die Demokratische Partei Kurdistan und die sogenannte „Sazman Zahmatkeshan“, die sich als „Komala“ bezeichnet, einen direkten Angriff der Vereinigten Staaten auf den Iran, genau wie die heutigen Monarchist*innen in der überwiegend westlichen „Diaspora“. Bis in die jüngste Vergangenheit stand die militante Untergrundorganisation PJAK auf der „Achse des Widerstands“ und veröffentlichte regelmäßig Stellungnahmen zu religiösen Festen wie Ashura und Tasua. Die nationalistisch-separatistische PAK gilt als Unterstützer Israels und diente stets als Marionettenpartei des Barzani-Clans im Nordirak, der seit Jahrzehnten die Autonome Region Kurdistan dominiert.

Khabat ist eine islamische Partei, die der Volksmudschahedin MEK als Schwesterpartei dient. All diese Akteure vertreten nicht den iranischen Teil Kurdistans, geschweige denn sprechen sie für „die Kurden“. Auch wenn sie bestimmte Klassen und Schichten repräsentieren, sind sie sicherlich nicht die Unterdrückten. Es ist entweder dumm oder es ist Ausdruck der Scharlatanerie der traditionellen Intellektuellen, pauschal von „den Kurden“ zu sprechen, sie alle als Marionetten Israels und der USA darzustellen oder zu behaupten, dass der seit dem 28. Februar laufende Angriff der USA und Israels sowie die Ausnutzung „der Kurden“ als deren Bodentruppen zur Revolution führen.

„Den Kurden“ können die USA und Israel ebenso wenig die Freiheit bringen wie den Palästinensern! Wir haben gesehen, wie sie Kurden in Rojava „unterstützt“ haben! Ich bin selbst Kurde und war drei Jahre Mitglied der Kommunistischen Partei (Komala), die als die mächtigste Partei in Kurdistan galt. Diese Partei lehnte es ab, mit den USA und Israel zu kooperieren, und forderte die Menschen in Kurdistan auf, sich nicht zum Kanonenfutter der Kolonialist*innen zu machen. Sie hat die meisten Anhänger im iranischen Teil von Kurdistan. Komala und die iranische Kommunistische Partei zählen ebenfalls zu den linken Gruppierungen, die sich gegen das Marionettentum aussprechen, zugleich das faschistische Regime verabscheuen und eine Revolution wünschen.

Wenn die westlichen Liberalen und proisraelischen Parteien, Intellektuelle und „Politiker*innen“ in Deutschland den Angriff Israels und der USA auf den Iran feiern und darüber mit Begeisterung schreiben, dass die „Kurden“ zu den Bodentruppen von Israel und den USA werden, um einen Regimewechsel im Iran zu vollziehen, erscheint es zumindest so, dass es keinen großen Unterschied zwischen Kolonialist*innen von damals und Kolonialist*innen von heute gebe. Dass ich keinen Unterschied zwischen den „liberal-progressiven“ und Rechtsextreme in Bezug auf „Kurden“ mache.

Die Wiederholung des rassistischen und philokolonialistischen Narrativs von den Nazis oder Liberalen zeigt, dass „die Kurden“ für diese Kolonialist*innen genauso viel wert sind, wie Palästinenser*innen für Zionist*innen. Die „Kurden“ sind „Helden“ für „Regimewechsel“, wenn sie wie der Barsani-Clan und weitere kurdische rechte Kräfte den Stiefel von Netanjahu lecken. Sie sind aber Feinde, wenn sie nicht die „Drecksarbeit“ für den westlichen Imperialismus leisten.

Die „Kurden“ werden weder zu Zionisten noch zu „Ukrainer*innen“. Sie sollten sich gegen die Faschisierung der Politik auf die Seite einer revolutionären Realpolitik schlagen, anstatt zu Marionetten des westlichen Imperialismus in einem hegemonialen und geopolitischen Krieg zu werden.

Es gibt eine Mythologie in Deutschland über Zionismus und Kibbuze in Israel. Es wird innerhalb der ultralinken Antideutschen propagiert, dass die Kolonialist*innen und Besatzer*innen auf Kosten von Palästinenser*innen sozialistische Dörfer und Kommunen aufgebaut haben. Diese Methodologie wird von Zionist*innen propagiert, damit der Kolonialismus und die Apartheid ästhetisiert werden. Ich sage aber, dass es so sein mag, dass der „Linkzionismus“ sich taktisch vom faschistischen Zionismus unterscheiden soll. Strategisch und ideologisch sind aber beide von der gleichen Natur. Die Befreiung einer Nation kann weder mit dem Blut der anderen Nationen durchgesetzt noch auf Kosten einer unterdrückten Nation durchgeführt werden. Die Befreiung der Kurd*innen wird vollzogen, indem sie sich vom Binnenkolonialismus und Kolonialismus allgemein, von der Unterdrückung, von der Ausbeutung etc. befreien. Das gemeinsame Schicksal der Kurd*innen und der Palästinenser*innen ist nicht zu leugnen. Wer von Entrechtung und Entmenschlichung der Palästinenser*innen spricht und von der Auslöschung Palästinas träumt, einen Genozid in Gaza vollzieht, darf und wird nie Freund*in der „Kurden“ sein.

Hassan Maarfi Poor

نویسنده: شتفان تسوایگ

مترجم: حسن معارفی‌پور

پیش‌گفتار مترجم

هدف از ترجمه‌ی داستان رئالیستی قطار مُهر‌‌و‌موم‌شده، نشان‌دادن شخصیت حقیقی «ولادیمیر ایلیچ اولیانوف لنین» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های تأثیرگذار تاریخ بشر از دیدگاه نویسنده‌ی توانا و رئالیست اتریشی، شتفان تسوایگ است. این داستان در کتابی به نام «لحظات سرنوشت‌ساز» (یا “لحظات درخشان تاریخ”) درسال 1927 منتشر شد و مجموعه‌ای‌ست از چهارده روایت تاریخی‌ که هریک به بررسی و توصیف یک لحظه سرنوشت‌ساز و تعیین‌کننده در تاریخ جهان می پردازد. کتاب نقاط عطف و حوادث مهمی را توصیف می‌کند که حیات و سرنوشت یک ملت و کلِ تاریخ را به‌گونه‌ای دیگر شکل دادند. تسوایگ با پرداختن به نقاط عطف تاریخی، تحلیل‌های اجتماعی و سبک روایی رئالیستی و جذاب، خواننده را به سفری در گذشته‌ی جهان دعوت می‌کند و نشان می‌دهد که یک تصمیم کوچک چگونه می‌تواند سرنوشت یک فرد، یک ملت یا حتا کل بشریت را تغییر دهد. داستان قطار مُهر‌‌و‌موم‌شده نیز به توصیف یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های تاریخ بشر می‌پردازد که به انقلاب سوسیالیستی اکتبر 1917 منجر شد و نقش لنین را در قامت یک شخصیت انقلابی برجسته در انقلاب بلشویکی بررسی می‌کند. تسوایگ با سبک روایی منحصربه‌فرد خود، این لحظه را چنان بازگو می‌کند که خواننده را درگیر هیجان و اهمیت این واقعه می‌سازد. او رخدادِ انقلابِ کبیر اکتبر را با نگاهی متفاوت نگریسته و با هنر نویسندگیِ قابل تحسین‌اش، این واقعه‌ی تاریخی را از زاویه‌ای جدید به تصویر می‌کشد. از رفیق گرامی و عزیزم «سیما صراف» برای ویرایش این ترجمه صمیمانه تشکر می‌کنم و از آنجاکه داستان گویای همه‌چیز است، از هرگونه نقد محتوایی خودداری کرده و تنها به دو نکته‌ی بسیار مهم اشاره می کنم.

 نکته‌ی اول: این داستان خط بُطلانی‌ست بر تمام تئوری‌های توطئه درمورد همکاری لنین با آلمان که همواره ازسوی جریانات آنتی‌کمونیست تبلیغ می‌شود. برخلاف این تبلیغات و همان‌طور که نویسنده با تحلیل و روانشناسی عمیق خود نشان می‌دهد، لنین از جایگاه قدرت با دولت آلمان وارد گفت‌وگو می‌شود و هیچ‌گونه همکاری امنیتی میان بلشویک‌ها و لودندورف وجود نداشته است.

 نکته‌ی دوم: آنچه قطار مُهر‌‌و‌موم‌شده را به‌یادماندنی می‌کند و خواننده را به تأمل درمورد آن وامی‌دارد، این است که درطول تاریخ، دیپلمات‌ها، دولت‌مردان و سیاست‌مداران یا سلبریتی‌ها و افراد مشهور نیستند که بزرگ‌ترین انقلاب‌ها را رقم می‌زنند، بلکه کسانی هستند که در خفا و گمنامی به سازماندهی‌ می‌پردازند. به‌واقع، این یک پیام جهانی‌ست درمورد اهمیت لحظات سرنوشت‌ساز و نقش گمنامان در شکل‌دهی به تاریخ. مدتی پیش یکی از اوباش دور و بر رضا پهلوی این جنازه‌ی متعفن و این مومیایی یعنی رضا پهلوی را با لنین مقایسه می‌کرد. این مقاله را برای یک مجله در مورد لنین ترجمه کرده بودم، ولی به خاطر این ترهات این فاشیست‌های ضدانقلاب پهلوی که از فاشیسم را انقلاب ملی‌ می‌خوانند لازم دانستم منتشر کنم. شاید این داستان واقعی نقشی ولو کوچک روی ذهن مخاطب بگذارد.

توضیح مترجم

این مقاله نخستین بار توسط «اٌسکار نگت»، رفیق دیرینه و وفادار«هانس یورگن کرال»، ویرایش شد و در مجموعه‌ مقالاتی باعنوان «روزآمدبودن و پیامدهای فلسفه‌ی هگل»، درسال 1970 ازسوی انتشارات «زورکامپ» فرانکفورت انتشار یافت. (صفحات ۱۳۷ تا ۱۵۰)´.

 هانس-یورگن کرال، آگاه‌ترین و باسوادترین شاگرد آدورنو، این مقاله را به‌عنوان بخشی از تز دکترای خود در یکی از کلاس‌های درس آدورنو ارائه داد و هم‌چنان یکی از آثار مهم در تأکید پیوندهای هگلیِ اندیشه‌ی مارکس به‌شمار می‌رود.

 مرگ ناگهانی  کرال دریک تصادف رانندگی در بیست‌وهفت سالگی، آثار، اندیشه‌ها و پراکسیس انقلابی او را که از نگاه دشمنان‌اش هم بسیار قابل تأمل و غیرقابل انکار بودند، نیمه‌تمام گذاشت. چنان‌که هورکهایمر، پس از مرگ کرال در نامه‌ای به خانوادهاش نوشت: «اگر پسر شما زنده می‌ماند، یک متفکر برجسته می‌شد». نکته‌ی دیگر آن‌که، تاکنون مطلب زیادی از کرال به فارسی ترجمه نشده و تنها مطالب موجود، دو مقاله است که توسط  «امین حصوری» و «امید مهرگان» به فارسی ترجمه شده و در اینترنت موجود است. کرال درواقع کتابی از خود به‌جا نگذاشت و پایان‌نامه‌ی دکتری‌اش نیز که قراربود باعنوان «قوانین طبیعی توسعه‌ی سرمایه‌داری در آموزه‌های مارکس»، درباره محتوای تاریخی-فلسفی ماتریالیسم تاریخی نزد آدورنو ارائه شود، بهدلیل مرگ زودهنگام این متفکر برجسته و انقلابی، به پایان نرسید.

درحال حاضر، تنها  بخش‌هایی از نوشته‌های او که در قالب مقاله و سخنرانی ‌ارائه شده بود و توسط رفقایش جمع‌آوری شده، درکتابی به نام «قانون اساسی و مبارزه‌ی طبقاتی» منتشر شده‌است. مقاله‌ی پیش‌ِرو نیز درواقع بخشی از رساله‌ی دکترای کرال است و همه‌ی آن نیست.

به‌عنوان کسی که تا حدود زیادی تحتِ تأثیر اندیشه‌های کرال قرار گرفته‌ام و در سال‌های اخیر درمورد این شخصیت برجسته‌ی انقلابی و مارکسیست سخنرانی‌هایی داشته‌ام، باید اشاره کنم که کرال در این مقاله (و در نوشته‌های دیگرش)، هم‌چون مارکسِ جوان، برخی مسائل کلیشه‌ای درمورد هگل را تکرار می‌کند که مارکس نیز در آثار جوانی خود بیان کرده بود؛ موضوعات و مسائلی که در طول زمان به تدریج کنار گذاشته شدند. یکی از این مسائل، قراردادن ماتریالیسم و ایده‌آلیسم درمقابل هم است. به باور من، این مسئله یک اشتباه معرفت‌شناختی است که در دوره‌ای ازسوی مارکس رخ داده، اما مدعیان مارکسیسم عامیانه بدون تأمل در دیگر آثار او و بدون توجه به منتفی‌شدن ضمنی و صریح این موضوع نزد مارکس، آن را چنان تکرار کردهاند که حتا متفکران برجسته، انقلابی و مارکسیست مانند کرال را نیز تحت تأثیر قرار دادند. حال‌آن‌که ماتریالیسم نه‌تنها نقطه‌ی مقابل ایده‌آلیسم نیست، بلکه درمقابل معنویت‌گرایی یا “شپیرتوالیسم” قرار دارد. با این‌حال، مقاله‌ی درخشان کرال مسائل بسیار پیچیده‌ی فلسفی را با جمله‌هایی کوتاه و روان، به بهترین شکل بیان می‌کند. موضوع حیاتی و مهمی که کرال بر آن تأکید می‌ورزد، بازتاب علمِ منطقِ هگل، روشِ‌ هگلی و به‌ویژه منطقِ ذات و پدیدارِ هگلی در سرتاسر نقد اقتصاد سیاسی مارکس و نیز انتقال مفاهیم مربوط به منطقِ ذات و پدیدارِ هگلی به حوزه‌ی نقد اقتصاد سیاسی مارکس است؛ همان مسئله‌ای که مارکسیسم عامیانه و ساختارگرا و دیگر جریانات ضدفلسفی و ضد دیالکتیکی همواره آن را انکار می‌کنند.

 ( واژه‌های داخل کروشه از مترجم‌اند.)

پیش‌گفتار

کتابچه‌ی پیش‌رو تلاشی انتقادی برای بازنمایی چهره‌ی فاشیسم‌های متفاوت و ارائه‌ی فهم بنیادین پدیده‌ی از این ژانوس[1] مدرن با اتکا به نظریات متفکرین مختلف و بررسی جنبش‌های اجتماعی و ایدئولوژی‌های متفاوت فاشیستی است. نگارنده از یک طرف با برجسته کردن نگاه والتر بنیامین[2] در این زمینه یعنی تعریف فاشیسم به عنوان شکلی از زیباجلوه دادن شرارت یا زیبا نشان دادن امر سیاست به ویژه در ارتباط با جنگ و ملیتاریسم تلاش می‌کند در گام اول یک تعریف کلی برای بازنمایی جریانات فاشیستی مختلف ارائه دهد. همچنین تلاش می‌شود که فاشیسم را به عنوان یک واکنش ملیتانت و ضدانقلابی به وضعیت بحرانی در نظام سرمایه‌داری معرفی شود که در قالب اقتدارگرایی افراطی بروز می‌کند.

 در کنار این تلاش تئوریک برای تعریف فاشیسم‌ها، بازنمایی فاشیسم تاریخی و فاشیسم معاصر تلاش می‌شود که راهکار برون رفت از بن‌بست سیاسی‌ایی، که جامعه‌ی بورژوایی به بشریت تحمیل کرده و می‌کند  بن‌بستهایی که پاسخ سیاسی بورژوایی به آن چیزی جز فاشیسم تولید نمی‌کند، نشان داده شود.

این مطلب به هیچ وجه نباید به عنوان یک تحقیق تاریخی در مورد فاشیسم نگریسته شود، اگرچه نگارنده ناچار است اینجا و آنجا به بررسی تاریخ این آن جریان فاشیستی بپردازد. در این تحقیق اگرچه تلاش شده است با فاکتور گرفتن نازیسم به عنوان وحشیانه‌ترین و درنده‌ترین شکل فاشیسم، اشکال مختلف فاشیسم نقد و بررسی شوند، اما نگارنده بر این باور است که تقلیل فاشیسم‌ها به نازیسم کاری نادرست است و باعث کج‌فهمی برای فهم فاشیسم‌های متفاوت می‌شود. از آنجایی که صاحب این قلم در آلمان زندگی می‌کند بررسی فاشیسم آلمانی، آلمان پسافاشیستی بعد از جنگ و و همچنین جنبش‌های فاشیستی معاصر در آلمان جایگاه ویژه‌یی در این تحقیق دارند. همچنین تلاش شده است بررسی آینده‌ی فاشیسم از سپهر تحلیلی از اوضاع معاصر آلمان و اروپا به شکلی رئالیستی بازنمایی شود تا جایگاه واقعی احزاب و نیروهای سیاسی راست بیشر مشخص شود و خطر مجدد فاشیسم در شکل دیگری مطرح شود. شاید اینجا مجال نباشد که تمام اشکال مختلف فاشیسم مورد ارزیابی دقیق قرار گرفته شوند و حتما نیست، صاحب این قلم در مقالات و مطالب مختلف اما تلاش کرده است زوایای مختلف و پنهان جریانات فاشیستی چه فاشیسم آریایی و رومانتیک، چه فاشیسم صهیونیستی و اسلامی و چه فاشیسم اروپایی معاصر یعنی نئوفاشیسم فرهنگی را قابل رویت کند. این مجموعه اما تصویری موجز و در عین حال تئوریک از فاشیسم‌های مختلف و تعاریف مختلف از فاشیسم است. از نظر نگارنده خواندن این مجموعه می‌تواند کمک بزرگی به داشتن یک تصویر کلی از فاشیسم بکند.

[1]  در افسانه‌های یونانی ژانوس اسطوره‌ای است که دو تا صورت دارد و هم می‌تواند پشت سر خود را نگاه کند و هم چلو پای خود را. ژانوس را معمولاً در مورد ناسیونالیسم به کار می‌برند. من اینجا از ژانوس هزار چهره برای نمایش چهره‌های متعدد فاشیسم نژادی، فاشیسم ملی‌گرا، فاشیسم بنیادگرا،، فاشیسم کلریکال، فاشیسم نئولیبرال، فاشیسم فرهنگی، فاشیسم مکارتیستی، فاشیسم آنتی‌کمونیستی و فاشیسم صهیونیستی استفاده کرده‌ام. امیدوارم نگارنده با خواندن این جزوه تصویر تقریباً کاملی از فاشیسم‌های مختلف را به دست بیاورد.

[2] Walter Bendix Schönflies Benjamin (1892 – 1940)

از دیدگاه مارکسیستی

پیش‌گفتار

مجموعه‌جُستارهای پیشٍ رو، تلاشی‌ست برای فهم ریشه‌های بنیادین مسئله‌ی ستم‌کِشی زنان و اندیشیدن برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های کسانی که دغدغه‌ی رهایی زن در تئوری و پراکسیس را دارند. نگارنده ‌کوشیده است با بهره‌گیری از روش ماتریالیسم تاریخی مارکس و انگلس، پروسه‌ی ستم‌کِشی زن را در سپهر تاریخیٍ و در پرتو جوامع طبقاتی واکاوی کند. همچنین تلاش کرده با بازخوانی انقلاب اکتبر و رابطه‌ی آن با مسئله‌ی زن، اتوپیایی‌کردن رهایی حقیقی زنان را در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، هنری و حوزه‌ی بازتولید اجتماعی مورد تعمق و تأمل قراردهد تا نشان دهد، چرا راهکارهای بورژوایی درچارچوب نظام سرمایه‌داری، به رهایی زنان ستم‌کش نمی‌انجامد؟

به‌علاوه‌، این مباحث نقد جدی‌‌ فمینیسم عامیانه و بورژوایی‌ست و درمقابل فمینیسم لیبرال، که پشت پرده‌ی دفاع از سوژه‌گی زنان، تن‌فروشی و کارِ مزدی آنان یا رئال‌پولیتیک بورژوایی را تبلیغ می‌کند، از نوعی رئال‌پولیتیک انقلابی دربرخورد با مسئله‌ی زن، دفاع کرده است.

 مجموعه‌جُستارهای پیشٍ رو، تلاشی‌ستبرای فهم ریشه‌های بنیادین مسئله‌ی ستم‌کِشی زنان  و اندیشیدن برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های یکسانی که دغدغه‌ی رهایی زن در تئوری و پراکسیس را دارند. از سوی دیگر، نگارنده‌کوشیده است با بهره‌گیری از روش ماتریالیسم تاریخی مارکس و انگلس، پروسه‌ی ستم‌کِشی زن را در سپهر تاریخیٍ و در پرتو جوامع طبقاتی واکاودی کند. همچنین با  بازخوانی انقلاب اکتبر و رابطه‌ی آن با مسئله‌ی زن، اتوپیایی‌کردن رهایی حقیقی زنان را در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی-هنری و حوزه‌ی بازتولید اجتماعی مورد تعمق و تأمل قرار داده تا  نشان دهد که چرا راهکارهای بورژوایی در چارچوب نظام سرمایه‌داری، به رهایی زنان ستم‌کش نمی‌انجامند و چرا سوسیالیسم و جنبش سوسیالیستی نه در حوزه‌ی مسائل زنان، بلکه در تمام حوزه‌های دیگر تنها جنبشی است که علیه رئال‌پولیتیک بورژوایی قد علم کرده است و زیباسازی شرارت به شکل رادیکال در نظریه و عمل به چالش کشیده و می‌کشد.

ازدیگر سو، این سلسله جستارها، یک نقد جدی‌‌ به فمینیسم عامیانه، فمینیسم لیبرال و بورژوایی هم هست، فمینیسمی که پشت پرده‌ی دفاع از سوژه‌گی زنان، تن‌فروشی و کارِ مزدی آنان یا رئال‌پولیتیک بورژوایی را تبلیغ می‌کند. 

 نویسنده برای چاپ دوم تنها به ویرایش ادبی، نگارشی اکتفا کرده است و دستی در محتوا نبرده است. بسیاری از اشکالات نگارشی برطرف شده و نسخه‌ی فعلی در واقع از لحاظ کیفیت نگارشی به مراتب از چاپ اول بهتر است. رفقا و دوستانی که این کتاب را چندین بار خوانده و ادیت کرده به ویژه رفیق بسیار نازنین س به خاطر زحماتش و ویرایش نهایی بی‌نهایت متشکرم. امید است این سلسله جستارها خدمتی ولو کوچک برای آگاهگری از مساله‌ی باشد.

مقدمه

     این مجموعه مقالات را به صورت فایل‌های متفاوت در قالب مجموعه‌مقالات یا به صورت مقاله‌ی منفرد قبلا منتشر کرده‌ام، ولی تاکنون به صورت یک سلسله مقالات پیوسته منتشر نشده است. لازم دانستم با توجه به تلاش‌های ضدانقلابی جریانات راست و فاشیست برای حمله به مبارزات انسان‌های تحت‌ستم و کارگران و ستمکشان در دوره‌های مختلف، این مجموعه مقالات زیر را یک بار به صورت پیوسته و با ساختار منظم منتشر کنم که منبعی برای مدافعین سوسیالیسم و انقلاب کارگری در مقابل فاشیست‌های هزارنقاب و ضدانقلاب ایرانی باشد. امیدوارم انتشار این جزوه به بخشی از سوالات ذهنی و عملی علاقه‌مندان به رهایی طبقه‌ی کارگر و ستمکشان پاسخ دهد. خوانندگانی که مقالات و مطالب من را به صورت پراکنده در اینترنت دنبال کرده‌اند، ممکن است بخش‌هایی از این جزوه برایشان آشنایی داشته باشد و یا با نظرات عمومی من تا حدودی آشنایی داشته باشند، اما این جزوه را می‌توان به عنوان تاریخ ماتریالیستی انقلاب و ضدانقلاب معاصر در ایران قلمداد کرد. نگارنده این سطور هرگز در هیچ کار و تحقیقی بی‌طرف نبوده است و برخلاف مدعیان بی‌طرفیِ طرفدار طبقات حاکم و انتلکتوئل‌های خودفروش و قلم به مزد همواره خود را مدافع بی‌قید و شرط طبقه‌ی کارگر و تمام ستمکشان در سراسر جهان دانسته و از زاویه‌ی دیدِ مرتبط با حقوق آن‌ها به مسائل سیاسی روز نگریسته است. بنابراین این مجموعه مقالات که به این شکل منتشر می‌شود تلاشی سیاسی و ماتریالیستی برای مقابله با ضدانقلاب فاشیستی و اصلاح‌طلب، جریانات لیبرالی و پروغرب، مزدوران دولت‌های امپریالیستی شرقی و غربی و همچنین تلاشی انقلابی برای زدن ریشه‌های ارتجاع فاشیستی موسوم به محور مقاومت و جریان اوباشان موسوم به عدالتخواه هم هست. در اینجا نیازی به مقدمه‌ی محتوایی نمی‌بینم، چون این مجموعه مقالات خود دوره‌های مختلف خیزش‌ها و قیام‌های سال‌های اخیر را تا حدود زیادی روشن می‌کنند. نگارنده تا جایی که امکان داشته تلاش کرده است، که جایگاه و خواستگاه طبقاتی نیروهای مختلف در کشمکش‌های اجتماعی و خیزش‌های اخیر را بازنمایی کند. هدف این مجموعه‌ مقالات جمع‌آوری شده نشان دادن ماهیت انقلاب و ضدانقلاب در خیزش‌های یک دهه‌ی اخیر و نتیجه‌گیری انضمامی از تحلیل انتزاعی است.

از آنجایی‍که جریانات راست و فاشیست، اصلاح‌طلب و اصولگرا هر بار و با سر برآوردن هر خیزش به روش‌های متفاوت در تلاش برای مصادره‌ی خیزش برحق توده‌های تحت‌ستم در ایران خیز برمی‌دارند و از طریق رسانه‌های مزدورشان تلاش می‌کنند، خیزش را به ضد خود تبدیل کنند، لازم است با تمام قوا برعلیه هژمونی‌سازی فاشیستی ایستاد.

به امید اینکه این مقالات و مقالاتی از این دست بتواند به ابزاری برای روشنگری در شکل‌گیری آگاهی طبقاتی، سازمانیابی کارگری و سوسیالیستی برای انهدام ماشین دولتی بورژوازی و مقابله‌ی انقلابی و رادیکال با جریانات فاشیستی و لیبرال در اپوزیسیون و جریانات اصلاح‌طلب و ارزشی موسوم به عدالت‌خواه و محور مقاومتی شود. ‌

هایدلبرگ 19 دسامبر 2025

تا آنجا که به اعتراضات ایران از بیست‌و‌نهم دسامبر ۲۰۲۵، برمی‌گردد، باید تأکید کرد که این اعتراضات، نه پاسخی به فراخوان جریان فاشیست و ضدانقلاب وابسته به خاندان تاجدار پهلوی ــ یعنی سامانه‌ی حامی رژیم فاشیست صهیونیستی اسرائیل ــ بلکه محصول شرایطی بحرانی و لاینحل در چارچوب سیاست روز جمهوری اسلامی و جریان‌های بورژوایی اپوزیسیون پرو غرب است. این اعتراضات محصول نوعی استیصال و در عین حال بن‌بست سیاسی بورژوازی است.

بحرانی که جمهوری اسلامی، به‌عنوان دولتی اقتدارگرا، فاشیستی و نماینده‌ی بورژوازی ایران، با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کند، بحرانی چندبعدی و چندجانبه است. از یک سو، این دولت به دلایل تاریخی و عقب‌ماندگی اقتصادی و تکنولوژیک، در مقایسه با دولت‌های بورژوایی غربی و کشورهای موسوم به جهان دوم، در موقعیتی به‌مراتب عقب‌تر قرار دارد. این واقعیت را می‌توان به‌روشنی در مقایسه‌ی تولید ناخالص داخلی ایران با کشوری مانند آلمان، با جمعیتی تقریباً مشابه، مشاهده کرد؛ جایی که تولید ناخالص داخلی ایران حدود یک‌دهم آلمان است. به تعبیر دیگر، درآمد ناخالص ملی آلمان ده برابر ایران است. این در حالی است که حتی در آلمان نیز با بحران مسکن، بی‌خانمانی، دستمزدهای زیر خط فقر، تورم افسارگسیخته و فقر گسترده در میان بازنشستگان روبه‌رو هستیم.

کشوری مانند آلمان، از یک‌سو، دارای سابقه‌ی دیرینه‌ی استعمار است و از طریق غارت منابع طبیعی دیگر سرزمین‌ها، بهره‌کشی از مردمان دیگر، استفاده از نیروی کار ارزان و کار رایگان بردگان، و ترکیب ارزش اضافی مطلق و نسبی، به سطوحی از فوق‌انباشت دست یافته است که به‌مراتب فراتر از آن چیزی است که در کشوری مانند ایران وجود دارد. با این حال، حتی چنین کشوری نیز حاضر نیست زندگی‌ای واقعاً انسانی و شایسته برای کارگران و بازنشستگان خود فراهم کند. اگر دولت‌هایی مانند آلمان در دوره‌های بحرانی تاریخی، به‌دلیل ترس از تکرار انقلاب‌های سوسیالیستی از کمون پاریس تا انقلاب اکتبر ناچار به عقب‌نشینی‌هایی موسوم به «انقلاب منفعل»، «سرمایه‌داری رفاهی» یا «دولت رفاه» شدند، این عقب‌نشینی‌ها نه از سر نوع‌دوستی، بلکه حاصل توازن قوای طبقاتی بود.

در مقابل، بورژوازی ملی ایران از همان آغاز، با اتکا به سرنیزه، چکمه، کودتا، ترور و خشونت عریان، و از طریق ترکیب ارزش اضافی مطلق (افزایش ساعات کار، بهره‌کشی بی‌رویه و سرکوب مطالبات کارگری) و ارزش اضافی نسبی (مدرنیزه‌سازی ابزار تولید بدون بهبود شرایط زیست کارگران)، و همچنین غارت منابع طبیعی، توانست به نفع لایه‌ای انگلی پیرامون حاکمیت، فوق‌انباشت‌هایی شکل دهد؛ هرچند این فوق‌انباشت‌ها، در مقایسه با کشوری کوچک چون آلمان، هم از نظر کمی و هم کیفی، به‌مراتب محدودتر بوده‌اند.

از این‌رو، اگر کشورهای مرفه‌تر اروپایی در مقاطعی به اعطای بیمه‌های بیکاری، بازنشستگی و حمایت‌های اجتماعی تن داده‌اند، این امر را به‌هیچ‌وجه نباید به حساب دست‌و‌دل‌بازی بورژوازی آن کشورها گذاشت. همان‌گونه که بیسمارک، این دیکتاتور غارتگر و کلونیالیست، صراحتاً در رایشستاگ اعلام کرده بود، سیاست «نان شیرین و شلاق» به‌صورت هم‌زمان، ابزاری برای مهار طبقه‌ی کارگر است. به بیان او، اعطای بیمه‌های اجتماعی بسیار ارزان‌تر از مواجهه با یک جنگ داخلی تمام‌عیار برای طبقه‌ی حاکم است. سیاست‌های پس از جنگ جهانی دوم در اروپا و آمریکا، از جمله نیودیل، نیز دقیقاً با هدف جلوگیری از الگوبرداری از انقلاب اکتبر و تکرار تجربه‌ی اتحاد جماهیر شوروی در کشورهای متروپل امپریالیستی اتخاذ شد، نه از موضع دفاع واقعی از منافع طبقه‌ی کارگر.

بسیمارک از یک سمت قانون ممنوعیت فعالیت‌ حزب سوسیال‌دمکرات کارگران آلمان را موسوم به قوانین سوسیالیستی در پیش گرفت و از طرف دیگر به بیمه‌های بیکاری، بازنشستگی و حوادث تن داد. اگر کسی امروز بگوید بیسمارک چپ بوده است، چون دولت اولیه‌ی رفاهی را شکل داده است.

از همین‌رو، کسانی که انقلاب منفعل بورژوایی و این عقب‌نشینی‌های حساب‌شده را نه حاصل ترس بورژوازی از قدرت طبقه‌ی کارگر، بلکه نتیجه‌ی «انجام تکالیف عقب‌مانده‌ی تاریخی» بورژوازی می‌دانند، هرگز نمی‌توانند نماینده‌ی موضعی کارگری باشند.

یکی از تفاوت‌های اساسی میان بورژوازی ایرانی و بخش‌هایی از بورژوازی اروپایی، تفاوت فرهنگی و تاریخی است. بورژوازی اروپایی، دست‌کم در برخی کشورها، محصول روندی پیچیده از انقلاب در اندیشه، گسست از جهالت قرون وسطایی و مبارزه با آریستوکراسی و کلیسا بوده و در مواردی مانند فرانسه، پرچمدار انقلاب و رادیکالیسم انقلابی شده است. این بورژوازی توانسته است متفکرانی چون روسو، دانته، فوریه، سن‌سیمون، روبسپیر، کانت، هگل، شیلر، گوته و هاینه را پرورش دهد. در مقابل، بورژوازی ایرانی عمدتاً مجموعه‌ای لمپن، کودتاچی، قداره‌کش و تروریست ــ از رضاخان تا خمینی ــ تولید کرده است. در ایران، ناف بورژوازی همواره به ناف زمین‌خواران بزرگ، لمپن‌ها و روحانیت وصل بوده و هست و حتی بورژوازی اپوزیسیون نیز تا مغز استخوان ارتجاعی، گذشته‌گرا و اقتدارطلب باقی مانده است.

در شرایط کنونی، بورژوازی حاکم و نهاد دولت، با تمام دستگاه ایدئولوژیک و هژمونیک خود، جایگاهش را در میان اکثریت جامعه از دست داده است. بحران‌های اقتصادی مکرر، طبقه‌ی کارگر را تا مرز گرسنگی مطلق رانده، خرده‌بورژوازی را به‌کلی پرولتاریزه کرده و طبقات میانی را، در اثر تحریم‌های طولانی‌مدت و تورم سرسام‌آور، به ورشکستگی کشانده است. در غیاب یک آلترناتیو رادیکال انقلابی، پناه بردن به اسطوره‌ها و همسویی با جریان‌های فاشیستی جایگزین مبارزه‌ی آگاهانه و سازمان‌یافته در چارچوب یک رئال‌پولیتیک انقلابی می‌شود.

در چنین وضعیتی، فاشیسم ــ به‌ویژه در قالب فاشیسم دیجیتال ــ در کمین است تا از دل مبارزات خودجوش و بی‌سازمان، هژمونی فاشیستی بسازد. اگر طبقه‌ی کارگر آگاه، متشکل و مسلح به آگاهی طبقاتی وارد میدان نشود، این خطر کاملاً واقعی است. شکست فاشیسم در ایران، به شکست هژمونیک اصلاح‌طلبی، اصولگرایی، جریان‌های بورژوا-لیبرال و سلطنت‌طلب گره خورده است. بدون شکل‌گیری یک بلوک تاریخی سوسیالیستی و آنتی‌فاشیستی، جنبش‌های خودبخودی و سوژه‌های منفرد فاقد آگاهی طبقاتی نه‌تنها به انقلاب منتهی نمی‌شوند، بلکه می‌توانند بستر زایش فاشیسم باشند.

جریان منحط و فاشیست پهلوی، فاقد توان سازمانی و میدانی مستقل است و به همین دلیل، بخش‌هایی از نیروهای بریده از حاکمیت عملاً نقش پیاده‌نظام آن را بر عهده گرفته‌اند. این جریان نه به‌عنوان یک اپوزیسیون جدی سرنگونی‌طلب، بلکه به‌مثابه پلتفرمی برای سفیدشویی نیروهای سابق حکومتی و بازتولید قدرت از درون نظام عمل می‌کند. تأکید مکرر رضا پهلوی بر «فروپاشی کنترل‌شده» و هراس از «هرج‌ومرج»، و نیز ارتباطات علنی او با نیروهای سپاه، بسیج و عناصر سابق اصلاح‌طلب و اصولگرا، تصادفی نیست. در چنین شرایطی، امکان آن وجود دارد که بخش‌هایی از حاکمیت، با جابه‌جایی چند مهره و همسویی با دولت‌های غربی و اسرائیل، خطر انقلاب سوسیالیستی را برای مدتی دیگر از خود دور کنند.

هایدلبرگ سی‌ام دسامبر 2025

در این مقاله تلاش می‌کنم به شکل مارکسیستی به نقد و بررسی روایت ترانه علی‌دوستی، به‌عنوان یک سلبریتی، بپردازم و نشان دهم، گفتمانی که او نمایندگی می‌کند، چیزی جز بازتولید زندگی بیگانه و روزمره در شکلی کاملاً پست‌مدرنیستی در شکلی کاملا عامیانه نیست. اگر بخواهم تصویری واقعی و انتقادی از صحبت‌های ترانه علی‌دوستی ارائه دهم، لازم است به‌عنوان یک منتقد اجتماعی، مثل همیشه، برخلاف همسویی پوپولیستی با این روایت، با تابوهای ذهنی پیکریافته در اذهان سوژه‌های ایدئولوژیک برخورد رادیکال کنم و تا حدود زیادی این تابوها را بشکنم، تا مخاطب به جای نشخوار ابتذال عامیانه به سمت تامل و تعمق برود.

من بر این باورم که رئالیسم انتقادی، در مفهومی که لوکاچ از رئالیسم بسط داده است، تاکنون بهترین ابزار برای بازنمایی حقیقت پشت‌پرده‌ی واقعیت اجتماعی و عریان‌کردن جوهر پدیده‌هاست؛ اینجاست که رئالیسم انتقادی با روش دیالکتیکی پیوند تنگاتنگی با رئالیسم انتقادی دارد. روشی دیالکتیکی روشی است، که رابطه‌ی بین جزء و کل را در ارتباطی تنگاتنگ با بازنمایی کلیت و تناقضات اجتماعی هر عصر ممکن می‌سازد.

روایت ترانه علی‌دوستی در مستندی که پگاه آهنگرانی از زندگی او ساخته و در تلویزیون بی‌بی‌سی منتشر شده است، نمود بارز روایت خرده‌بورژوازی در بن‌بست رئال‌پولیتیک بورژوایی و خرده‌بورژوایی است. در این روایت، شکلی از فمینیسم روزمره، آن هم در سطحی‌ترین و عامیانه‌ترین فرم خود، تنها با اتکا به تجربه‌ی بی‌واسطه‌ی خود فرد، جایگاه یک بازخورد انتقادی و متکی بر تامل و تعمق با در نظر گرفتن جایگاه فرد در ارتباط با اجتماع را گرفته است.

در این مستند قابل روایتی به شدت فردگرا و شخص محور (من من کن)، جای روایت مبارزه و خیزش توده‌یی را گرفته است و جنبش همه‌گیر و توده‌یی زن زندگی آزادی را تا حد یک روایت سطحی و فردی تقلیل می‌دهد. در این روایت که چیزی جز بازنمایی ایدئال‌های ایدئولوژیک خرده‌بورژوایی به عنوان یک  شبه‌طبقه‌ی در حال سقوط  بیش نیست، ترانه علی‌دوستی به شکلی کاملا سلکتیو از زاویه‌ی دید یک زن خرده‌بورژوای دارای مزیت‌های طبقاتی بالا جای بازنمایی مبارزه  انسان‌های تحت‌ستم و کلیت واقعیت اجتماعی مقاومت علیه رژیم فاشیست اسلامی را می‌گیرد.

بخش زیادی از افرادی که با فرهنگ و هنر انتقادی، تاریخ اندیشه و تاریخ مباحث مربوط به رئالیسم انتقادی بیگانه‌اند، این روایت سلکتیو، ایندیویدوالیستی و پست‌مدرن فردمحور را روایت خود قلمداد می‌کنند، بدون آنکه بدانند این روایت نه روایت آنان، بلکه روایت خرده‌بورژوازی در بن‌بست است. خرده‌بورژوازی در ایران در یکی دو دهه‌ی گذشته چنان دچار سقوط جایگاه اقتصادی شده است، که از یک طرف امکان بازگرداندن دوران گذشته برایش تقریبا غیرممکن به نظر می‌رسد و بخشی از خرده بورژوازی از ترس انقلاب دست به دامان فاشیسم، افسانه و اسطوره شده است و از طرف دیگر بخش وسیعی از این طبقه‌ی خرده‌بورژوایی که هنوز فاشیست نشده است اما امید خود را در بورژوازی لیبرال می‌بیند، دیگر امکان مهاجرت هم ندارد، چون با گسترش فاشیسم در کشورهای اروپایی و آمریکای آخرین گزینه‌ی خرده‌بورژوازی ایرانی برای نجات خود هم ظاهرا غیرممکن به نظر می‌رسد. اینجاست که بخشی از این طبقات میانی بریده از اصلاحات به ناچار به جنبش زن زندگی آزادی پیوستند.

روایت ترانه علی‌دوستی حتی در حد روایت رمان‌های بورژوایی قرن نوزدهم نیز نیست، رمان هایی که کشمکش‌های عصر خود را از زاویه‌ی نقل سرنوشت فردی مطرح می‌کردند؛ رمان‌هایی که نمود بارز «بی‌خانمانی استعلایی» سوژه‌ی بورژوایی بودند، همان‌طور که لوکاچ در نظریه‌ی رمان می‌نویسد. این روایت تنها یک روایت روزمره از یک ذهن شی‌واره است که نمی‌تواند حتی به‌اندازه‌ی یک میلی‌متر فراتر از واقعیت شبه‌انضمامی برود. در این روایت، فردیت متورم خرده‌بورژوایی جایگاه روایت مقاومت جمعی کارگران، زحمتکشان و دیگر اقشار اجتماعی در خیزش ژینا علیه فاشیسم اسلامی را می‌گیرد.

گویی این ترانه علی‌دوستی و امثال او هستند که به‌عنوان سوژه‌های منفرد خرده‌بورژوایی تاریخ می‌سازند و جنبش‌های اجتماعی را به حرکت درمی‌آورند، و نه برعکس. اینجاست که قدرت خارق‌العاده‌ی ایدئولوژی، جای واقعیت اجتماعی در جریان را می‌گیرد و واقعیت اجتماعی به‌عنوان یک شبه‌واقعیت انضمامی پدیدار می‌شود. اینجاست که در این خوانش برهم‌کنشی فرد و جامعه جایی ندارد. فرد به عنوان یک موجود انتزاعی دیده می‌شود که از بیرون مسائل اجتماعی روی دنیای بیرونی تاثیر می‌گذارد.

پیش‌گفتار
هفته‌ی آخر مارس 2013 در دانشگاه سوآز لندن یک جلسه از جانب حسن زادگان به مدت یک هفته برگزار شد، که در آن فعالین سیاسی مختلف چپ و راست حضور داشتند. یکی از سخنرانان این همایش من بودم که در آنجا چند تا سخنرانی ارائه دادم. از آنجایی که هیچ اثری از ویدئوهای یوتیوبی آن جلسه در اینترنت وجود ندارد، تصمیم گرفتم که قسمت‌هایی از متن سخنرانی که همچنان در لپ‌تاپم موجود بود را دوباره منتشر کنم، تا به کسانی که در طول این سالیان از چپ به راست افراطی یا فاشیست اسلامی و محور مقاومتی یا سلطنت‌طلب و غیره تبدیل شده‌اند بگویم که ما همچنان بر خاستگاه پرولتاریایی تاکید داریم و تا آخرین قدم برای رسیدن به یک جامعه‌ی سوسیالیستی مبارزه خواهیم کرد و هرگز از مواضع برحق خود عقب نخواهیم نشست. از رفیق شیوا به خاطر بازبینی این سخنرانی‌ها متشکرم. تا جایی که به یاد دارم در آن یک هفته من در مجموع پنج تا سخنرانی ارائه دادم، ولی به احتمال خیلی زیاد فایل پیش رو کل آن سخنرانی‌ها را پوشش نمی‌دهد. صاحب این قلم اگرچه در سال‌های اخیر دچار تغییرات زیادی در اندیشه و جهانی‌بینی مارکسیستی شده است، اما هرگز حاضر نبوده از زاویه‌ی دید طبقات غیرکارگر به سیاست نگاه کند.

مقدمه
مساله‌ی محیط‌زیست همواره یکی از مسائلی بوده است که برای من به عنوان یک فعال مارکسیست و منتقد اجتماعی حاوی اهمیت بسیاری زیادی بوده است و یکی از کسانی بودم که در این حوزه فعالیت‌های کوچکی انجام داده ام. تفاوت یکی از این فعالیت‌ها که در فضای مجازی منتشر شده است، گفتگویی است که با علی‌ زیدونی در سال۱۳۹۷ داشتم. یکی از بنیادی‌ترین مشکلی که من با بسیاری از مدعیان فعالیت در حوزه‌ی محیط داشته و دارم، این است که اکثریت این افراد فاقد یک سیاست عمومی انقلابی در برخورد به تخریب سیستماتیک محیط زیست توسط نظام سرمایه‌داری و مناسبات کالایی بوده و هستند و در بسیاری از مواقع مساله‌ی محیط زیست را تا حد مساله‌ی انرژی تقلیل می‌دهند و بر سر راهکار هم به توصیه‌های اخلاقی به افراد در مورد رعایت در مصرف اکتفا می‌کنند. این مساله اما تنها یک بخش بسیار کوچک از یک پدیده‌یی است که به مراتب بنیادی‌تر از آن است که مدافعین سرمایه‌داری سبز به دنبالش هستند. سرمایه‌داری سبز افسانه‌یی است که مدافع گریل نیودیل راه انداختند. از دوران طرح مساله‌ی محیط‌‌زیست توسط طیف سوسیال‌دمکرات کینزیانیستی تا امروز محیط زیست انسان بیش از کل تاریخ سرمایه‌داری به شکل سیستماتیک تخریب شده است و سوسیال‌دمکراسی نه‌تنها نتوانسته است مانع این تخریب سیستماتیک و بی‌رویه شود، بکله خود یکی از عوامل اصلی این تخریب است.
در اینجا لازم است که تفاوت دیدگاه انقلابی و مارکسیستی و رئال‌پولیتیک انقلابی در برخورد به مسائل مربوط به حوزه‌ی محیط زیست در مقابل تمام دیدگاه و راهکاری بورژوایی دیگر مطرح شود. انتشار این گفتگوی تلویزیونی در قالب متن با این مقدمه تلاشی کوچک برای طرح این مساله در فضای سیاسی مارکسیستی در ایران است.
در زمینۀ اکولوژی بحث‌های زیادی از جانب متفکران مختلف حوزه‌های مختلف، فعالین سیاسی، دولت‌ها و نهادهای سیاسی و غیره مطرح است و هر کس، هر حزب، هر دولت و جریانی در تلاش است از زاویة منافع طبقات و اقشار و گروه‌های مشخص به این مسئله پاسخ دهد. در این شکی نیست که مسئلة محیط‌زیست به عنوان یکی از مسائل بنیادین که جهان را بر سر دو راهی نابودی کرة زمین و رهایی از این نابودی و کمونیسم قرار داده است. کمونیسم سیستمی است که در آن رابطة انسان با طبیعت از حالت رابطة کالایی و سوژه و ابژه رهایی باید بیابد و تبدیل کردن طبیعت به ابزاری برای خلق ارزش اضافی باید نابود یابد. در این میان اما جریانی که صدای بلندتری دارد و شنیده می‌شود، نه جنبش کمونیستی، بلکه آلترناتیوهای بورژوایی مبلغ یک سرمایه‌داری سبز است که گرین نیو دیل و احزاب سبز امپریالیستی است که می‌خواهند از طریق محافظت از سیستم کاپیتالیسم یک کاپیتالیسم سبز را شکل بدهند. جریان دیگری که مسئلة محیط‌زیست را به مبنایی برای بحث و گفتگو تبدیل کرده است، جریان اکوفاشیسم است. نمایندگان اکوفاشیسم خواهان بازگشت به گذشته به جای نجات آینده از ارتجاع گذشته و حال هستند.

حسن معارفی‌پور

سیرک مشهد
کارناوال مشهد، اگرچه یک جریان سیاسی و یک اعتراض به قتل مشکوک یک وکیل نظر می‌رسد، اما در کلیت خود چیزی جز ادامه سیرکی سازمان‌یافته از طرف حاکمیت برای منحرف کردن اذهان عمومی از خطر واقعی یعنی خطر یک ضدانقلاب بورژوایی از طرف جریان میانه نیست، جریانی که با اسب ترویای جمهوری‌‎خواهی در پی برنامه‌ریزی برای شکل دادن فاشیسم دیگری، اما این بار یک فاشیسم “سکولار” و نئولیبرال پروغرب است. فاشیسمی که در حقیقت محصول یک اتحاد شوم بین الیگارشی مالی و اقتصادی جمهوری اسلامی، بورژوزای اصلاح‌طلب و پروغرب و ناسیونالیسم اقتدارگرای ایرانی است.
این جریان ضدانقلاب که در مشهد به ظاهر در جایگاه قربانی قرار گرفته است، جریانی است که سال‌ها در تلاش برای تکرار فاجعه‌یی شبیه ضدانقلاب فاشیستی خمینی است. شرایط پیشاانقلابی در سال 1357 وضعیتی بود، که در نبود یک رهبری رادیکال و کمونیستی تبدیل به ضد خودش شد. اینکه یک سری اراذل و اوباش امنیتی و ارزشی وابسته به حاکمیت به عنوان ترول و مزاحم لمپن در مراسم مشهد ظاهر می‌شوند و شعارهای فاشیستی مثل “جاوید شاه”، “مرگ بر سه فاسد، مٌلا، چپی، مجاهد” سر می‌دهند، “حیدر حیدر” می‌کنند و به ظاهر به سمت نرگس محمدی و دیگر “سخنرانان” سنگ‌پراکنی می‌کنند، قسمت سیرک و سطحی ماجراست. پشت پرده‌ی این ماجرا اما تلاشی طولانی برای تبدیل کردن جریانات صلاح‌طلب قدیمی و جریان پروغرب به یک آلترناتیو شبیه جریان فاشیسم خمینی است.
سیرک مشهد اما به ظاهر وضعیتی را شکل داده است، که هرگونه نقد امثال نرگس محمدی و اسب‌ ترویای جمهوری‌خواهی دروغین غیرممکن به نظر می‌رسد. این حرکت اما بیشتر یادآور جریان ماجرای آلکساندر آیشاولد در جریان تشکیل سازمان جوانان حزب فاشیستی آلترناتیو برای آلمان است. آیشاولد در این برنامه به عنوان پلیس امنیتی رژیم آلمان حضور می‌یابد و از طریق تقلید شیوه‌ی سخنرانی هیتلر اذهان مردم را برای چند روزی از عمق فاجعه‌ی در حال جریان، یعنی شکل‌گیری سازمان جوانان حزب آلترناتیو آلمان، به عنوان یک سازمان رسما فاشیستی و اولترراست، سازمانی که خواب دیپورت میلیونی را در سر می‌پروراند، دور می‌کند. به خاطر گرد و غباری که در نتیجه‌ی سخنرانی آلکساندر آیشاولد صورت گرفت، سخنرانی‌های دیگر که به مراتب خطرناک‌تر، افراطی‌تر و نژادپرستانه‌تر بودند تقریبا نادیده گرفته شدند.
ماجرا این است که در جریان شکل‌گیری سازمان جوانان حزب فاشیستی آلترناتیو آلمان یک مامور امنیتی پلیس کاملا سازمان‌یافته وارد این حزب می‌شود و در لیست سخنران‌ها قرارش می‌دهند. بعد از سخنرانی به شدت نژادپرستانه‌اش و مقایسه‌ی خارجی‌ها با خوک و همچنین به خاطر فرم سخنرانی‌اش که تقلید کامل از هیتلر بود، چنان جنجالی در مدیای آلمان درست شد، که محتوای فاشیستی و خطرناکتری که در این روز توسط دیگر سخنرانان فاشیست و راست افراطی مطرح شد، پشت گرد و غبار این سخنرانی گم شد.
آنچه در مشهد اتفاق افتاد چیز بسیار مشابه با اتفاقی بود که در شهر گیسن آلمان افتاد. در مشهد اما جایگاه بازیگران این سیرک مبتذل، توطئه‌ و تله‌ی امنیتی عوض شده بود. آنانی که ادای حامیان فاشیسم پهلوی را درمی‌آوردند، نه سخنرانان، بلکه سنگ‌پرت‌ کنندگان، لمپن‌ها و اوباش حکومتی وابسته به نهادهای فاشیستی حاکمیت بودند و آنکس که سال‌ها با اسب ترویای جمهوری‌خواهی در حال حمایت از شکل دادن به یک آلترناتیو فاشیستی و ضدانقلاب پشت واژه‌ها و مفاهیم مبتذلی همچون “حقوق””بشر” و “جمهوری‌خواهی” است، جریانی است که حول نرگس محمدی و امثالهم شکل گرفته است. این جریان اما ظاهرا امروز به عنوان قربانی به نظر می‌رسد و نقد “قربانی” از نقطه‌نظر انسان‌هایی که درکی از مسائل پشت پرده ندارند، اوج “بی‌اخلاقی” به نظر می‌رسد. قضیه اما این است که ما در اینجا با قربانی طرف نیستیم، بلکه با سوژه‌هایی طرف هستیم که خواهان پیشبرد یک ضدانقلاب در ایران هستند، کسانی که به ظاهر قربانی و مبارز به نظر می‌رسند.

Georg-Lukács-Gedenktag in Heidelberg

Am Dienstag, dem 21. Oktober 2025, wurde die Stadt Heidelberg Zeugin eines historischen Tages, der dem Andenken und dem Leben eines der bedeutendsten Denker der Menschheitsgeschichte und herausragendsten Intellektuellen des 20. Jahrhunderts gewidmet war.

Der „Georg Lukács-Tag“ begann mit der feierlichen Enthüllung einer Gedenktafel an seinem ehemaligen Wohnhaus in der Keplerstraße 28, in dem Georg Lukács von 1914 bis 1918 lebte. Mehr als vierzig InteressentInnen und BewundrerInnen Lukács’ aus ganz Deutschland und dem Ausland nahmen daran teil. Diese Zeremonie war der Auftakt zu einem langen, in wissenschaftlicher wie kultureller Hinsicht fruchtbaren Tag. Zahlreiche JournalistInnen aus Heidelberg und von regionalen Zeitungen nahmen an der Veranstaltung teil und hielten diesen Tag mit vielen Fotos als ein Stück Stadtgeschichte fest.

Die Feier wurde von Hassan Maarfi Poor initiiert und organisiert. Nach der Enthüllung der Gedenktafel durch Maarfi Poor und Rüdiger Dannemann, dem Vorsitzenden der Internationalen Georg-Lukács-Gesellschaft aus Essen, eröffnete Dannemann den Tag mit einem kurzen Vortrag über Lukács’ intellektuelle Biografie, dessen auch persönliche „transzendentale Obdachlosigkeit“ in seinem Heimatland und seiner Rolle in der Entwicklung des Denkens im 20. Jahrhundert, insbesondere in Heidelberg. Er schloss mit dem Hinweis auf die positive Wendung im Fall des geschlossenen Lukács Archivs und dem Verlesen einer E-Mail von Prof. Axel Honneth, der der Stadt Heidelberg für den Mut dankte, an den Aufenthalt von Georg Lukács an ihrer eigenen Universität zu erinnern.

Dr. Thomas Petersen, Dozent für Philosophie an der Universität Heidelberg und Betreuer der Dissertation von Maarfi Poor, hielt einen kurzen Vortrag über die Bedeutung von Geschichte und Klassenbewusstsein für die Studentenbewegung um 1968 und betonte, dass dieses Werk für die damalige Bewegung von zentraler Bedeutung war.

Danach sprach Michael Buselmeier, einer der bekanntesten Intellektuellen Heidelbergs, Autor zahlreicher Bücher über die Stadtgeschichte und ein wichtiger Vertreter des kulturellen Lebens der Stadt. Er hielt einen kurzen, teils kontroversen Vortrag über Lukács’ Rolle in Heidelberg. Buselmeier vertrat die Ansicht, dass andere Denker, die in diesem Haus gelebt hätten, für Heidelberg von größerer Bedeutung seien als Lukács.

Daraufhin sprach Hassan Maarfi Poor über die Bedeutung dieses besonderen Tages und erläuterte das Tagesprogramm. Anschließend begann eine Stadtführung, bei der die Häuser wichtiger Intellektueller wie Alfred Weber und anderer Mitglieder des sogenannten Heidelberger Kreises um Max Weber, die in freundschaftlicher Beziehung zu Lukács standen, besucht wurden.

Von 13:00 bis 15:30 Uhr waren die Teilnehmenden zum Mittagessen eingeladen, danach setzte sich der Stadtrundgang fort. Die Gruppe besuchte unter anderem die Deutsche Bank, wo Lukács’ frühe Schriften über fünfzig Jahre lang in einem Tresor aufbewahrt worden waren. Anschließend bewegten sich die Teilnehmer durch die Heidelberger Hauptstraße zur Abendveranstaltung in der Philosophischen Fakultät, im Kant-Saal, der mit über siebzig BesucherInnen aus unterschiedlichsten sozialen und politischen Kreisen vollständig gefüllt war.

Da die Schriftstellerin und Dichterin Sara Ehsan die Moderation krankheitsbedingt nicht übernehmen konnte, übernahm Maarfi Poor selbst die Moderation der Veranstaltung und kürzte seinen eigenen Vortrag, um die Dauer der Sitzung im Rahmen zu halten.

Press release by Hassan Maarfi Poor, Heidelberg University, and Dr. Rüdiger Dannemann, General Secretary of the International Georg Lukács Society

On Tuesday, October 21, 2025, the city of Heidelberg witnessed a historic day dedicated to the memory and life of one of the most significant thinkers in human history and one of the most outstanding intellectuals of the 20th century.

The Georg Lukács Day began with the ceremonial unveiling of a commemorative plaque at his former residence at Keplerstraße 28, where Georg Lukács lived from 1914 to 1918. More than forty interested parties and admirers of Lukács from all over Germany and abroad took part. This ceremony marked the start of a long day that proved fruitful in both academic and cultural terms. Numerous journalists from Heidelberg and regional newspapers attended the event and captured this day as a piece of city history with many photos.

The ceremony was initiated and organised by Hassan Maarfi Poor. After the unveiling of the memorial plaque by Maarfi Poor and Rüdiger Dannemann, chairman of the International Georg Lukács Society in Essen, Dannemann opened the day with a short lecture on Lukács’ intellectual biography, his personal ‘transcendental homelessness’ in his home country, and his role in the development of 20th-century thought, particularly in Heidelberg. He concluded by pointing out the positive turn in the case of the closed Lukács Archive and reading an email from Prof. Axel Honneth, who thanked the city of Heidelberg for its courage in commemorating Georg Lukács’ stay at its own university.

Dr. Thomas Petersen, Lecturer in Philosophy at the University of Heidelberg and supervisor of Maarfi Poor’s dissertation, gave a short lecture on the significance of History and Class Consciousness for the student movement of the 1960s, emphasizing that this work was of central importance for the movement at that time. After the brief speech by Thomas Petersen, Michael Buselmeier spoke. He is one of Heidelberg’s best-known intellectuals, author of numerous books on the city’s history, and an important representative of the city’s cultural life. He gave a short, but partly controversial, lecture on Lukács’ role in Heidelberg. Buselmeier expressed the view that other thinkers who had lived in this house were of greater significance for Heidelberg than Lukács.

Following this, Hassan Maarfi Poor spoke about the significance of this special day and explained the day’s program. Afterwards, a city tour began, during which the houses of important intellectuals such as Alfred Weber and other members of the so-called Heidelberg Circle around Max Weber, who had friendly relations with Lukács, were visited.

From 1:00 PM to 3:30 PM, the participants were invited to lunch, after which the city tour continued. The group visited, among other places, the Deutsche Bank, where Lukács’ early writings were kept in a safe for over fifty years. Afterwards, the participants moved along Heidelberg’s Hauptstraße to the evening event in the Kant Hall of the Faculty of Philosophy, which was completely filled with over seventy visitors from various social and political circles.

Since the writer and poet Sara Ehsan could not take over the moderation due to illness, Maarfi Poor moderated the event himself and shortened his own lecture to keep the duration of the session within the time frame. First, Maarfi Poor gave a general introduction to the “Georg Lukács Day,” the program schedule, and a brief overview of Lukács’ life and work. He emphasized that Lukács was not only one of the most significant thinkers of the past century but also one of the most important thinkers in the entire history of thought – a universal scholar who explored disciplines such as aesthetics, philosophy of art, sociology, theory of history, politics, Marxism, and ontology with extraordinary depth. Maarfi Poor pointed out that a return to Lukács and a “Lukács Renaissance” in a time when the danger of fascism is greater than ever could form the basis for developing anti-capitalist and anti-fascist knowledge – knowledge that, unlike the Frankfurt School, does not accommodate power structures but instead becomes an uprising against bourgeois sciences.

In the evening, as announced, four lectures took place. However, due to illness, numerous originally planned participants could not attend, so ultimately over twenty guests were absent with apologies.

The first lecture was given by Rüdiger Dannemann, who outlined the stages and leitmotifs of a controversial philosophical classic and its relevance today, emphasising the connection between reification and alienation in Lukács’ early and late work. He stressed the central role of these two concepts as characteristic features of the capitalist system, which could not exist without reification and alienation. Dannemann showed that Lukács’ theory of reification was one of the great diagnoses of the 20th century and that he had developed it further in his ontology of social being beyond history and class consciousness into a theory of plural forms of alienation and reification. His philosophical approach is relevant in many respects, above all as an articulation of a critical theory that truly deserves this name and can help to develop a universalistic perspective for the multitude of resistance movements currently active.

Despite the broad reception of his work, there are still many open research questions, e.g.: To what extent can the concept of class consciousness developed in History and Class Consciousness be integrated into current debates on location philosophy, gender and postcolonial studies? Or: What new perspectives arise for new readings of classical German philosophy based on Kant’s and Marx’s understanding of philosophy? In addition, his late work awaits a reception on a par with his earlier and middle periods.

This was followed by Peter König, professor emeritus of philosophy at the University of Heidelberg and a well-known figure in the city. He spoke about Lukács’ early works and emphasized the significance of “Form”—both the essay form and the form of life—in this creative phase. König began with an important letter from Lukács’ The Soul and the Forms (Die Seele und die Formen), which Lukács wrote to his close friend Leo Popper, and continued with another essay about Kierkegaard and his relationship with Regine Olsen. He showed how Lukács, in his youth, placed romantic themes at the center of his aesthetic system.

Following this, Thomas Petersen spoke about Lukács’ conception of Realism in connection with Goethe and Thomas Mann. Using a quote from Roger Scruton’s Fools, Frauds and Firebrands: Thinkers of the New Left, he criticized the opportunist tendencies of the Frankfurt School. Thomas Petersen writes the following, referring to Scruton:

“The conservative British philosopher Roger Scruton published a book about the thinkers of the New Left titled ‘Fools, Frauds and Firebrands’. Polemical like the title are also the chapter headings such as ‘Resentment in Britain’, ‘Nonsense in Paris’ or ‘Culture Wars Worldwide’. Germany is also considered with the chapter ‘Tedium in Germany – Downhill to Habermas’. Jürgen Habermas, according to Scruton, is a typical ‘functionally perfect bureaucrat’ of the German Left, thus the final station of a downhill journey that finds Theodor Adorno and Max Horkheimer halfway down the path. But who is the summit from which it then descends? It is Georg Lukács, ‘the prime mover of the “Marxist humanism” that was later to crystallize in the Frankfurt School!’. This ‘prime mover’ could be Lukács because he was the first to develop a critique of bourgeois society and its culture. In particular, he seemed predestined for a critique of artistic, especially literary production, because he had already emerged early on with much-noticed works on aesthetics.” (Directly quoted from Petersen’s lecture).

Petersen continues and writes:

“The dependence of the Frankfurt School of Critical Theory on Lukács seems correctly observed, irrespective of the intense hostility between him and Adorno. Adorno held Lukács’ dismissive attitude towards modern art against him and, in a fierce polemic against Lukács’ book ‘Wider den mißverstandenen Realismus’ [Against Misunderstood Realism], accused him of using reactionary bourgeois categories such as ‘decadence’ and a ‘completely unreflected concept of the normal’. Even the flattered Thomas Mann himself was ‘not safe from Lukács’ Neo-Naiveté’. Lukács, in turn, is said to have taken revenge by mocking Frankfurt School as the ‘Grand Hotel Abyss’.” (ibid.).

After a short break of fifteen minutes, Hassan Maarfi Poor began his lecture on Lukács and Hegelianism. He gave an overview of the various phases in which Lukács engaged with Hegel’s work and explained that for Lukács—as he himself wrote—Hegel was a kind of “accompanying music” throughout his entire creative life. Although Lukács had already begun rereading Hegel in 1906, his first serious contribution to this engagement was the essay on Kierkegaard and Regine Olsen, in which the traces of Hegelian philosophy of essence and appearance could be clearly recognized.

The young Lukács, torn between the poles of the intellectual currents of the time, sought, through a deepening of Hegelianism and the application of Hegelian categories—especially the concept of Totality—to find a theoretical answer to the “transcendental homelessness” of his epoch. Later, however, he emphasized that it was not the theoretical engagement between subject and object, but rather the revolutionary Praxis of the October Revolution that had provided a radical answer to this dialectic.

Maarfi Poor then explained Lukács’ outstanding role in Hegel research during his time in the Soviet Union, particularly in his third doctoral work, The Young Hegel. He emphasized that this work is unique in the history of Hegel studies, as Lukács not only analyzed the economic writings of the young Hegel but also exposed serious shortcomings in previous Hegel research – from Kuno Fischer to the Hegel Renaissance around Dilthey. Lukács showed that the reduction of Hegel to a conservative state philosopher was not only false but reactionary. He saw in Hegel’s dialectical method and his economic analyses a perspective beyond the capitalist mode of production and thus regarded Hegel as a forerunner of Marxist thought.

In conclusion, Maarfi Poor showed how Lukács’ Hegelian philosophy came into play in his reflections on Realism, Narrative Theory, Aesthetics, and Ontology, and how he distinguished between a “genuine” and a “false” Hegelian ontology. After the lectures, a friendly and stimulating atmosphere for discussion emerged. To conclude, a reception with wine and snacks was held. Maarfi Poor thanked all those who participated in the organization – including the Doctoral Convention of Heidelberg University for the financial support, Dr. Astrid Wind of the HGGS, Farhad Sharifi for the English translation and editing of the texts, as well as numerous professors and professor emeriti who had sent greetings, including Prof. Norman Fischer, Prof. Andreas Arndt, Prof. Patrick Aiden Offe, Michael Löwy, Prof. Regina Gagnier (University of Exeter, England), Sebastián Sánchez Renata (Costa Rica), Prof. Ateş Uslu (University of Istanbul, he was even present), Biswajit Dasgupta, Dr. Della Torre de Caruamo and many others.

روز سه‌شنبه 21 اکتبر 2025 شهر هایدلبرگ شاهد یک روز تاریخی برای گرامیداشت یاد و زندگی یکی از مهمترین متفکران تاریخ بشر و اندیشمندان برجسته‌ و بی‌نظیر قرن بیستم بود. روز لوکاچ با مراسم افتتاحیه‌ی خانه‌ی محل سکونت لوکاچ از 1914 تا 1918 درخیابان کپلر پلاک 28 با حضور بیش از چهل نفر از علاقه‌مندان به لوکاچ از سراسر آلمان و خارج آلمان بود. این مراسم مقدماتی، مراسمی که با افتتاحیه‌ی تابلوی جٌرج لوکاچ آغاز شد، آغاز یک روز طولانی و بارآور از لحاظ علمی و فرهنگی بود. در این مراسم روزنامه‌نگاران زیادی از شهر هایدلبرگ و از روزنامه‌های محلی حضور داشتند و این روز را با گرفتن عکس‌های زیاد به عنوان یک روز تاریخی ثبت کردند.

مراسم روز جٌرج لوکاچ که توسط حسن معارفی‌پور فراخوان و سازمان داده شده بود، بعد از پرده‌برداری از پلاک جٌرج لوکاچ توسط حسن معارفی‌پور و رودیگر دانمان شروع شد. رویدیگر دانمان، دبیر سازمان جهانی جٌرج لوکاچ از شهر اسن آلمان با ارائه‌ی یک سخنرانی کوتاه در مورد زندگی‌نامه‌ی روشنفکری جٌرج لوکاچ  و جایگاه لوکاچ در تکامل اندیشه در قرن گذشته و به ویژه در شهر هایدلبرگ شروع کرد و صحبت‌هایش را با خواندن نامه‌یی از آکسل هونت، که شامل یک پیام تشکر از شهرداری هایدلبرگ و حسن معارفی‌پور به عنوان درخواست‌دهنده‌ی این تابلو و سازماندهنده‌ی اصلی این روز تاریخی بود به پایان برد.

 توماس پیترسن از اساتید فلسفه‌ی دانشگاه هایدلبرگ و سوپروایزر حسن معارفی‌پور هم سخنرانی کوتاهی در مورد جایگاه تاریخ و آگاهی طبقاتی لوکاچ برای جنبش دانشجویی دهه‌ی شصت قرائت کرد و اعلام کرد که کتاب تاریخ و آگاهی طبقاتی جزو درس‌های حیاتی و ضروری برای جنبش دانشجویی دهه‌ی شصت حساب می‌شد.

ماکس هولز، رابین هود سرخ، کمونیستی ملیتانت یا  “لمپن” پرولتاریایی بی‌تربیت؟

حسن معارفی‌پور

ماکس هولز که بود؟

حسن معارفی‌پور

والتر بنیامین در کتاب “اثر هنری در عصر بازتولید تکنیکی” “فاشیسم را به عنوان جریانی که بر بنیاد “زیباسازی امر سیاسی” و “تجاوز به توده‌هایی که مغلوب یک پیشوا شده‌اند” تعریف می‌کند. همچنین بنیامین والتر می‌نویسد که: فاشیسم در عین حال فرهنگ و کیش شخصیت را آن‌چنان توده‌گیر می‌کند که تجاوز سیستماتیک به توده‌ها عادی‌سازی می‌شود و به تعبیر دیگر حتی ستایش می‌شود. بنیامین بر این باور است که تمام تلاش‌ “برای زیباسازی امور سیاسی در یک نکته به اوج خود می‌رسد و آن جنگ است”. فقط جنگ است که از نقطه‌نظر تکنیکی این امکان را فراهم می‌کند که سازماندهی وسیع برای حفاظت از مالکیت‌ خصوصی از طریق شکل دادن به یک وضعیت استثنائی و حکومت نظامی فراهم شود و صاحبان ابزار‌ تولید، مالکیت خود بر ابزار تولید را تضمین کنند. بنیامین از طریق اشاره به آپوتوزه (Apotheose) یعنی خداگونگی انسان و اشاره به مانیفست فوتوریستی مارینتس (Marinettis) در ارتباط با جنگ استعماری اتیوپی اشاره می‌کند، مانیفستی که در آن آمده است: “جنگ به لطف ماسک‌هایی که در آن استفاده می‌شود، زیباست^[1].” بنیامین گرچه در این اثر خود از ارنست یونگر اسم نمی‌برد ولی به احتمال زیاد با رمان‌های او به‌ویژه “طوفان فولاد” و یادداشت‌های روزانه‌اش در مورد جنگ امپریالیستی موسوم به جنگ جهانی اول آشنایی دارد. ارنست یونگر در آثار جوانی‌اش به عنوان کسی که یادداشت‌های روزانه‌ی خود از جنگ امپریالیستی اول را در قالب رمان درآورده است، هرگونه امپاتی (همدلی) و همبستگی انسانی با انسان‌هایی که در این جنگ در نتیجه‌ی توپ باران متلاشی می‌شوند را کنار می‌گذارد و توحش و بربریت را به عنوان یک امر زیبایی‌شناختی که به قول کارل هاینز اثری در راستای “زیبایی‌شناسی وحشت” است را به نمایش می‌گذارد. به نظر می‌رسد که بنیامین در مورد تعریف فاشیسم به شکل ضمنی تصویر زیبایی که از یک پدیده‌ی شرورانه توسط ارنست یونگر به تصویر کشیده می‌شود را مدنظر داشته باشد. زیبایی‌شناسی وحشت به این صورت است که یک پدیده‌ی وحشتناک همچون جنگ را طوری بازنمایی می‌کند که لذت‌بخش جلوه بنماید^[2]. در واقع تلاش ارنست یونگر جوان این بود که آمادگی برای جنگ و لذتِ کشتار را تئوریزه کرده و آن را عمومیت بخشد. از این رو فاشیسم تلاشی برای زیباسازی شرورت و شرارت است، حال اینکه شرارت از جانب رژیم اقتدارگرای آلمان در دوران جمهوری “متزلزل” صورت بگیرد، یا از جانب هیتلر و موسولینی، آتاتورک، رضاخان قلدر، خمینی یا ناتانیاهو، ترامپ یا فریدریش مرتس و یا هر آدمخوار دیگری.

[1] (Benjamin, 1977, S. 42f)

[2] (Bohrer, 1983, S. vgl.)

نقد و بررسی مارکسیستی پ‌ک‌ک و جریان‌های زیرشاخهٔ آن در تئوری و پراکسیس

مقدمه

نسخه‌ی کوتاه‌تر این مقاله با ترجمه‌ی رفیق گرانقدر و انقلابی، فرهاد شریفی، در سایت شخصی‌ام و دیگر صفحات مجازی منتشر شده است. این نسخه در حقیقت، نسخه‌ی تکمیلی و به‌روزتر شده‌ی نسخه‌ی انگلیسی است که با اعمال یک‌سری تغییرات جزئی آماده گردیده است. علاوه بر نسخه‌ی انگلیسی، قسمت‌هایی را پیش‌تر به فارسی منتشر کرده بودم، اما این ویراست، به‌روزترین نسخه‌ی مقاله است. تا جایی که فضا مجال داده، کوشیده‌ام تصویری واقعی از پ‌ک‌ک ارائه دهم و با نقدی کاملاً انقلابی و مارکسیستی، ماهیت جریان تماماً خلقی پ‌ک‌ک را روشن سازم. از رفیق عبدالباسط سلیمانی به خاطر ویرایش نسخه‌ی فارسی صمیمانه تشکر می‌کنم.

صحبت کردن درباره‌ی پ‌ک‌ک بسیار دشوار است؛ زیرا پ‌ک‌ک نه به مثابه‌ی یک حزب سیاسی یکدست با فراکسیون‌های مختلف، بلکه به‌عنوان یک جنبش پست‌مدرن کویرفرونت پدیدار می‌شود. جریانی که از چپ تا راست، سوسیالیست تا فاشیست، عارف تا مسلمان افراطی، آتئیست تا سلفیست، علوی، سنی، شیعه‌ی اثنی‌عشری، ناسیونالیست، انترناسیونالیست، فمینیست و آنتی‌فمینیست و حاملان و حامیان انواع و اقسام ایدئولوژی را زیر یک چتر سیاسی و حول امور مختلف گرد آورده است. بنابراین نقد پ‌ک‌ک و جریان‌های زیرمجموعه‌اش از این منظر دشوار است؛ زیرا این شترگاوپلنگ عجیب هرگونه نقد کلی و عینی را با واکنش بخشی از هوادارانش خنثی می‌کند.

پ‌ک‌ک، با هر نقدی که به درستی یا نادرستی به آن وارد باشد و با هر میزان از نزدیکی یا دوری خوانندگان این متن به این جنبش فراگیر پوپولیستی «کویرفرونت»، در حال حاضر یکی از قوی‌ترین و تأثیرگذارترین نیروها در عرصه‌ی رئال‌پولیتیک است؛ نه‌تنها در ترکیه، بلکه در کل خاورمیانه. حضور پ‌ک‌ک تا جایی پررنگ است که هیچ تلاشی از سوی نیروهای امپریالیستی یا دولت‌های منطقه برای دخالت در معادلات سیاسی عراق، سوریه، ترکیه و ایران، بدون در نظر گرفتن نقش این جنبش و تشکیلات پوپولیستی آن قابل تصور نیست. پ‌ک‌ک برخلاف تصور چپ‌های هپروتی اروپایی نه جریانی آنارشیستی یا سوسیالیستی و انقلابی، بلکه جریانی مرتجع و پوپولیستی در خدمت رئال‌پولیتیک امپریالیستی است.

اگر بخشی از پ‌ک‌ک سال‌ها در سوریه کوچک‌ترین درگیری با جمهوری اسلامی نداشت و عملاً در برابر تروریسم برون‌مرزی جمهوری اسلامی سکوت اختیار می‌کرد، بخشی دیگر که خود را «کودار» و «پژاک» معرفی می‌کرد، در کردستان ایران برای مناسبت‌های مذهبی همچون عاشورا و تولد پیامبر اسلام بیانیه صادر می‌کرد و حتی اعلام می‌نمود در صورت دخالت آمریکا در ایران، در کنار جمهوری اسلامی خواهد ایستاد.

پرداختن به پ‌ک‌ک از این منظر اهمیت ندارد که این نیرو واجد تفکر و اندیشه‌ای عمیق است. پ‌ک‌ک در کلیت خود با هرگونه روشنگری نظری و سیاسی دشمنی دارد و کادرها و فعالین این سازمان همچون سازمان مجاهدین، انسان‌هایی فاقد درک و شعور تئوریک‌اند. به معنای واقعی کلمه، بخش وسیعی از هواداران و اعضای پ‌ک‌ک انسان‌هایی مسخ‌شده و از خودبیگانه‌اند که جز پروپاگاندای احساسی و پوپولیستی، چیزی تئوریک، نظری، تاریخی یا سیاسی در چنته ندارند. پرداختن به پ‌ک‌ک تنها به این دلیل اهمیت دارد که این نیروی پوپولیست کویرفرونت، علیرغم نداشتن یک خاستگاه نظری و سیاسی روشن و علیرغم انکار ماهیت بورژوایی و ارتجاعی خود از سوی هوادارانش، توانسته به نیرویی سیال در عرصه‌ی عملی، نظامی، جنبشی و سیاسی منطقه‌ای و بین‌المللی بدل شود و به عاملی چشمگیر و غیرقابل‌انکار در فضای سیاسی جهانی در سطح گفتمانی و سیاسی تبدیل گردد.

وقتی از پ‌ک‌ک سخن می‌گوییم، منظور تنها نیروهای مستقر در قندیل نیست، بلکه همه‌ی گروه‌ها، احزاب و زیرمجموعه‌های آن در ایران، عراق، سوریه و ترکیه و نیز جنبش سیاسی–اجتماعی هوادارانش در اروپا و ترکیه مدنظر است. من هیچ تفاوت استراتژیک و ایدئولوژیک میان پژاک، ی‌پ‌گ، ی‌پ‌ژ و جریان پارلمانتاریست کردی در ترکیه با نیروهای نظامی پ‌ک‌ک در قندیل نمی‌بینم. مگر آنکه روزی درون پ‌ک‌ک فراکسیونی واقعاً انقلابی و کمونیستی پدید آید که پرچمدار رئال‌پولیتیک انقلابی علیه رئال‌پولیتیک امپریالیستی آپوییستی باشد؛ در آن صورت می‌توان از تفاوت استراتژیک سخن گفت. تا زمانی که چنین فراکسیونی وجود نداشته باشد، دفاع کامل از پ‌ک‌ک به معنای قرار گرفتن در زیرمجموعه‌ی رئال‌پولیتیک امپریالیستی است.

پ‌ک‌ک حتی در اوج مبارزه‌ی مسلحانه‌ی خود علیه ترکیه، داعش یا سپاه پاسداران نیز در چارچوب رئال‌پولیتیک باقی ماند و هر روز بیشتر خود را با رئال‌پولیتیک امپریالیستی تطبیق داده است. این جریان شباهت بسیاری به حزب چپ آلمان (Die Linke) دارد که یکی از نزدیک‌ترین متحدان پ‌ک‌ک در اروپاست. از آن‌جا که در مقاله‌ای دیگر به نقد و بررسی حزب چپ پرداخته بودم، در اینجا از تکرار آن صرف‌نظر می‌کنم.

اما باید افزود که از زمان نگارش آن مقاله، حزب چپ بیش‌ازپیش به حزبی ملیتاریست و طرفدار ناتو و اسرائیل تبدیل شده و توافق عمومی آنتی‌ملیتاریستی خود را به کلی زیر پا گذاشته است. همان‌گونه که حزب چپ آلمان به‌عنوان یک حزب پست‌مدرن، گفتمان رئال‌پولیتیک امپریالیستی را نمایندگی می‌کند و از این منظر تفاوت چندانی با حزب دموکرات مسیحی ندارد، پ‌ک‌ک نیز به نام آنارشیسم در شمال و شرق سوریه پیش از جنگ غزه با رژیم بشار اسد وارد ائتلاف شد و پس از سقوط آن رژیم با رژیم اسلامی احمد شرع بیانیه‌ی مشترک صادر کرد و خواهان تبدیل شدن به بخشی از فاشیسم سوری گردید. این در حالی است که احمد شرع و اسلام‌گرایان حاکم در دمشق تنها در پی خرید زمان برای حمله‌ای سراسری به مناطق تحت نفوذ نیروهای کرد در شمال و شرق سوریه بودند. زمانی که توازن قوا به نفع احمد شرع تغییر کند و دولت فاشیست ترکیه با اسلام‌گرایان دمشق همکاری اطلاعاتی، لجستیکی و نظامی کامل انجام دهد، شمال و شرق سوریه از هر سو آماج حملات خواهد شد و جنگی طولانی‌مدت آغاز می‌شود که تنها با جنگ داعش در سال ۲۰۱۴ و حمله‌ی رژیم صهیونیستی به غزه قابل مقایسه است. یکی از دلایل حمایت نیروهای کرد وابسته به پ‌ک‌ک در روژاوا از رژیم اسرائیل نیز همین ترس از همکاری دمشق و آنکارا برای تسلیم کامل ه‌د‌س، ی‌پ‌گ و ی‌پ‌ژ است.

پ‌ک‌ک دقیقاً در کنار رژیمی ایستاده است که دستگاه‌های اطلاعاتی‌اش در تسلیم «پیشوا»ی این حزب به رژیم ترکیه همکاری مستقیم داشتند؛ و بدون همکاری موساد، دستگیری و تحویل اوجالان به ترکیه تقریباً غیرممکن بود. زمانی که کردهای مقیم آلمان نزدیک به پ‌ک‌ک علیه دستگیری اوجالان توسط موساد اعتراض کردند، سفارت اسرائیل در برلین در سال ۱۹۹۹ بر روی تظاهرکنندگان آتش گشود و سه نفر را در روز روشن به قتل رساند. پلیس آلمان به‌جای دستگیری قاتلان اسرائیلی، بیش از هزار کرد را در همان روزها بازداشت کرد.

تنها تفاوت حزب چپ آلمان و پ‌ک‌ک در این است که بخشی از حزب چپ، هرچند پست‌مدرنیسم را پذیرفته، اما به‌طور کلی با مارکسیسم اعلام دشمنی نکرده است و همچنان خود را پیرو سنت چپ، شبه‌مارکسیستی، جناح چپ سوسیال‌دموکراسی و اخیراً «رفورمیسم رادیکال» معرفی می‌کند. این در حالی است که پ‌ک‌ک به‌طور کامل، حتی اقتدارگرایانه‌ترین شکل سوسیالیسم اردوگاهی را کنار گذاشته و به‌عنوان نیرویی مطلقاً پست‌مدرن، آنتی‌مارکسیست و آنتی‌کمونیست ظاهر شده است.

اعضا و هواداران پ‌ک‌ک از طیف‌های گوناگون می‌آیند و به هر تئوری و عقیده‌ای احترام پوپولیستی می‌گذارند، اما وقتی سخن از مارکسیسم و کمونیسم به میان می‌آید، این پست‌مدرن‌های مسخ‌شده بی‌درنگ مارکسیست‌ها را دگماتیک می‌نامند و مارکسیسم را به ایدئولوژی‌ای تقلیل می‌دهند که جهان را تک‌بعدی می‌بیند.

برای روشن‌تر شدن موضوعاتی که به آن‌ها اشاره کردم، علاوه بر بازنویسی و بازخوانی مطالب قدیمی‌تر، لازم می‌دانم به بررسی آخرین تغییر و تحولات فکری و سیاسی پ‌ک‌ک و زیرشاخه‌هایش بپردازم. در سال‌ها و ماه‌های اخیر، مجموعه‌ای از چپ‌های ناسیونالیست کرد کویرفرونت مقیم اروپا کوشیده‌اند با مصادره‌ی جنبش کمونیستی در کردستان تاریخی، تصویری رمانتیک و ناسیونالیستی ارائه دهند. اکثریت این افراد از هواداران پ‌ک‌ک در خارج از کشور هستند که برای سایت‌هایی همچون «کومار» مقالات به ظاهر آکادمیک می‌نویسند. واقعیت این است که چنین متونی، فارغ از ظاهر آکادمیکشان، گونه‌ای تاریخ‌نگاری جعلی و رویزیونیستی‌اند که کشمکش‌های بین سوسیالیست‌ها، مذهبی‌ها و ناسیونالیست‌ها را تحریف کرده و می‌کوشند مبارزه‌ی قهرمانانه‌ی کمونیست‌ها در کردستان را به پای ناسیونالیسم ملت تحت ستم بنویسند، آشتی طبقاتی را جایگزین مبارزه‌ی طبقاتی کنند و مفهوم دست‌راستیِ «اتنیک» را به جای مفهوم «ملت» بنشانند.

این جریان به ظاهر پروگرسیو پست‌مدرن در مسئله‌ی فلسطین با رهبری پ‌ک‌ک زاویه دارد. نویسندگان سایت «کومار»، برخلاف رهبری پ‌ک‌ک، آشکارا در کنار رژیم اسرائیل نایستاده‌اند و هنوز نیم‌بند علیه نسل‌کشی در غزه موضع می‌گیرند. فاجعه‌ای که اسرائیل بر سر مردم فلسطین آورده و حمایت دولت‌های امپریالیستی اروپایی از این جنایت عریان، همراه با سرکوب مبارزات پروفلسطین در اروپا، باعث شده میان بخشی از کردهای ناسیونالیست هوادار پ‌ک‌ک در اروپا و رهبری پروصهیونیست آن هماهنگی کامل وجود نداشته باشد. بخشی از این ناهماهنگی ناشی از موقعیت زیستی کسانی است که هر روزه تبعیض و خشونت دولت‌های اروپایی را تجربه می‌کنند و برخلاف سران حزبشان در کنار جلادان مردم فلسطین نمی‌ایستند. این شکاف را می‌توان در میان پناهجویان نسل دومی نیز مشاهده کرد که به جنبش پروفلسطین پیوسته‌اند.

برخی از فرزندان «اکس‌مسلم»های فاشیست علیه خانواده‌های خود طغیان کرده و به مدافعان جدی رهایی مردم فلسطین بدل شده‌اند؛ چراکه نمی‌خواهند مانند پدران و مادرانشان «چاقوی قصاب» خود را بلیسند. برای کسانی که به پ‌ک‌ک نزدیک بوده‌اند و سرکوب رژیم پسافاشیستی آلمان (به‌عنوان بزرگ‌ترین متحد اسرائیل پس از آمریکا) علیه اعضای پ‌ک‌ک را دیده‌اند، حمایت از اسرائیل به معنای حمایت از بردگی خویش است. بنابراین اگر اعضای پ‌ک‌ک در آلمان با اسرائیل همسو نیستند، دلیل آن انقلابی بودنشان نیست، بلکه واکنشی است بی‌واسطه به دولت آلمان که حامی اسرائیل و ترکیه است و ده‌ها کردِ حامی پ‌ک‌ک را به رژیم ترکیه تحویل داده است.

لینک دانلود کل مقاله

A Materialist and Historical Examination of the Palestinian Question

In this article, an attempt is made to examine recent issues and the war between the fascist regime of Israel and the Islamic fascist faction Hamas from a Marxist perspective. As a communist defender of the oppressed, I aim to advocate for the liberation of the Palestinian people from the clutches of Islamic and Zionist fascism, as well as other imperialist alternatives within the framework of realpolitik. It should be noted that the recent conflict, which began on October 7, 2023, in response to Hamas’s crimes (including an attack on October 5, where they targeted a civilian party and arrested and executed non-combatants), is one of the wars that has seen Zionist fascism reunite amidst the corruption of Netanyahu. Widespread racial hatred against Palestinians exists in Israeli society, and there has been a convergence of governments and realpolitik parties from both the left and right, along with fascist elements in European parliaments.

These circumstances have paved the way for the establishment of an absolute military government in Israel and the criminalization of political activities associated with the Palestinian people in ostensibly democratic Western countries. Consistently, across multiple instances (in 2008, 2012, 2014, 2021, 2022, and this recent conflict in October 2023), the fascist Hamas movement has provided a pretext for the occupying Israeli regime to bombard the people of Gaza. The primary victims of these airstrikes are not the children of Hamas leaders residing in comfortable Western locations; instead, they are workers, laborers, children, and elderly individuals who have been ensnared by Zionist fascism and Islamic barbarism and fascism within the world’s largest open-air prison—the Gaza Strip.

In this regard, it is necessary to mention that as a communist fighter who is defending the right to self-determination which is a fundamental principle of international law and applies to the fate of the Palestinian people (meaning they need to determin thier fate) and an opponent of Islamic and Zionist fascism, I consider any defense of Israel by anyone or any force as a complicity and a crime beyond any crime. My stance is similar and applies to any alignment with Hamas, which I view it as a microscopic fascist entity. The only difference between the fascist and imperialist occupier regime of Israel and Hamas movement lies in the scale and dimensions of the atrocities committed.

If Hitler’s Nazi regime turned the world into hell for humanity during its 12-year reign, the fascist Israeli regime has systematically perpetrated mass killings of Palestinians since May 14, 1938—the day of Nakba. They forcibly displace Palestinians from their land and, if they resist, subject them to death and bombardment. It is interesting that a group of Europeans, known as left-liberals or ‘vegans’ (romantic cannibals), make statements such as: ‘Israeli soldiers wear vegan attire’ or ‘There is no execution in Israel.’ to absolve their conscience from a fascist torment: a torment inflicted upon six million Palestinians who have been displaced by the occupier Israeli regime and thousands of children incinerated by this occupier in the flames of war.

From a Western perspective, it seems that killing a human is only considered inhumane when it happens up close—when someone’s throat is slit with a knife or they are executed and hanged. However, when humans are collectively executed through bombings, the “humanitarian” sensibilities of European killers remain untouched. It is not without reason that Frantz Fanon stated that those who have spoken most about humanity have killed more humans than anyone else.

This article briefly examines the Jewish question and the recent developments. While part of the content was written during the opening of the U.S. embassy in Jerusalem under Trump, I have omitted repeating old statements.

I dedicate this piece to all those who stand against fascism—whether European, Zionist, or Islamic—and refuse to remain silent in the face of oppression and tyranny, even if it means risking their jobs and things like that.

 به اطلاع علاقه‌مندان به فلسفه و آثار جرج لوکاچ می‌رسانیم که مراسم ویژه‌ای به نام “روز جرج لوکاچ” در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۲۵ در شهر هایدلبرگ برگزار خواهد شد.  این رویداد، فرصتی منحصربه‌فرد برای آشنایی با ابعاد مختلف شخصیت فکری و سیاسی یکی از مهم‌ترین اندیشمندان قرن بیستم است. برنامه از ساعت ۱۱ صبح آغاز شده و تا ۱۰ شب ادامه خواهد داشت. در ابتدای برنامه، پلاک یادبود جرج لوکاچ بر سر در یکی از اقامتگاه‌های وی در سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ در خیابان کپلر هایدلبرگ نصب خواهد شد. این مراسم توسط اداره فرهنگ هایدلبرگ و انجمن جهانی جرج لوکاچ سازماندهی شده و دکتر رودیگر دانمان، رئیس انجمن جهانی لوکاچ، سخنرانی کوتاهی پیرامون زندگینامه روشنفکری و دستاوردهای فلسفی وی ارائه خواهد داد. پس از این افتتاحیه، تور علمی_فلسفی با راهنمایی میشائیل بوزلمایر، متخصص برجسته و نویسنده کتاب «پیاده‌روی ادبی هایدلبرگ، آغاز می‌شود. این تور علاوه بر آشنایی با زندگی و آثار لوکاچ، شما را با تاریخ ادبی هایدلبرگ و سایر متفکران برجسته‌ای که در این شهر زیسته‌اند نیز آشنا می‌کند. بازدید از اقامتگاه‌های مختلف لوکاچ از جمله خیابان مولتکشتراسه شماره ۸ و سایر محل‌های سکونت او یعنی اوفرشتراسه هشت آ نیز در این تور گنجانده شده است.

در ساعت ۱۳، پس از بازدید اقامتگاه‌ها، شرکت‌کنندگان برای صرف ناهار به رستوران ایرانی درویش خواهند رفت. سپس پیاده‌روی به سمت دویچه بانک ادامه پیدا می‌کند—محلی که لوکاچ هنگام ترک هایدلبرگ در سال ۱۹۱۷ چمدانی پر از دست‌نوشته‌ها و آثار مهم خود را به امانت گذاشته بود. این چمدان مشهور که برای بیش از پنجاه سال در گاوصندوق بانک نگهداری شده بود، گویای گنجینه فکری دوران جوانی لوکاچ در مورد زیبایی‌شناسی، فلسفه‌ی هنر و داستایفسکی و تولستوی و نامه‌های زیادی به همعصران و مقالات پراکنده است. تور ادامه یافته و مسیر از خیابان اصلی شهر به بخش قدیمی هایدلبرگ کشیده می‌شود؛ در طول این سفر، میشائیل بوزلمایر، دیدگاه‌های جدیدی پیرامون شهر و لوکاچ ارائه خواهد کرد. پایان تور با استراحت کوتاه در آبجوسازی محلی “فتر” همراه خواهد بود و علاقه‌مندان می‌توانند از نوشیدنی‌های محلی لذت ببرند. بخش فشرده علمی و فلسفی این روز از عصر آغاز می‌شود و در سالن کانت واقع در دانشکده فلسفه دانشگاه هایدلبرگ برگزار خواهد شد. سخنرانان برجسته‌ای نظیر دکتر رودیگر دانمان، پروفسور پیتر کونیگ، دکتر توماس پترسن و حسن معارفی‌پور جنبه‌های مختلف آثار و اندیشه‌های فلسفی لوکاچ را بررسی خواهند کرد. موضوعات مورد بحث شامل مفاهیمی چون شیءوارگی، بیگانگی، نظریه رمان، مطالعات لوکاچ درباره رئالیسم و ارتباط تفکر او با فلسفه هگل و به تعبیر دیگر هگلیانیسم لوکاچ خواهد بود. بحث‌ها توسط سارا احسان، شاعر و نویسنده ایرانی-آلمانی، مدیریت خواهد شد. در طول سخنرانی‌ها، نوشیدنی‌های سرد و تنقلات برای شرکت‌کنندگان در دسترس هستند و پس از پایان جلسه، شرکت‌کنندگان دعوت می‌شوند تا در یک محیط دوستانه به گفتگو با سخنرانان ادامه دهند. شرکت در تمام بخش‌های این برنامه برای عموم آزاد بوده و اطلاعات بیشتر را می‌توان از ایمیل Hassan.maarfipoor@gmail.com  دریافت کرد از همه علاقه‌مندان به آثار جرج لوکاچ دعوت می‌شود تا در این فرصت ارزشمند شرکت کنند و به بررسی عمیق‌تر اندیشه‌های یکی از متفکران برجسته جهان معاصر بپردازند.

Announcement of Georg Lukács Day in Heidelberg
Georg Lukács: An International Scholar in Heidelberg

We are delighted to invite you to a very special event in Heidelberg on October 21, 2025, beginning at 11:00 a.m. Prepare for an inspiring day celebrating one of the 20th century’s most significant philosophical thinkers and scholars: Georg Lukács. The day will start with the unveiling of a memorial plaque at one of his former residences, followed by a unique “treasure hunt” walking tour through Heidelberg. The evening will conclude with a deep dive into Lukács’ scientific and political work alongside renowned researchers.
11:00 a.m. Unveiling of the Memorial Plaque
At 11:00 a.m., we will install a memorial plaque at Lukács’ residence in Neuenheim at Keplerstraße 28, 69120 Heidelberg (where he lived from 1914-1918). Dr. Rüdiger Dannemann, chairman of the International Lukács Society, will give a speech on Lukács’ intellectual biography and its significance.
11:30 a.m. City Tour and Lunch
Following the plaque unveiling, Michael Buselmeier will lead a city tour to trace Lukács’ life and work in Heidelberg. Buselmeier, a renowned expert on the city and author of “Literary Tours of Heidelberg,” will guide us on a journey that not only explores the international scholar’s time here but also delves into the history of Heidelberg and its literary figures.
The tour will include Lukács’ former residences at Moltkestraße 8 (1914) and Uferstraße 8a (1912-1914), both in Neuenheim.
At 1:00 p.m., we will stop for lunch at the Persian restaurant Darwish in Weststadt. The tour will resume at 2:45 p.m. at the Deutsche Bank, the site where Lukács’ “Heidelberg Suitcase,” containing previously undiscovered writings, was stored for decades until 1973. The tour will continue with other stops, offering new perspectives on the city. We will conclude with a coffee and drink break at “Vetter’s,” where you can also enjoy cold drinks and regional, homemade beer.
6:00 p.m. Evening Event in the “Kant Hall” in the Philosophy Department of Heidelberg University, Schulgasse 6, 69117 Heidelberg.
. Several Lukács experts will present their research:

• Dr. Rüdiger Dannemann will provide a biographical overview of Georg Lukács’ work, highlighting the contemporary relevance of his theories of alienation and reification.
• Prof. Peter König will focus on Lukács’ intellectual development during his time in Heidelberg, with a special emphasis on his works “The Soul and the Forms” and “The Theory of the Novel.”
• Dr. Thomas Petersen will discuss Lukács’ realistic studies based on the book “Faust and Faustus.”
• Hassan Maarfi Poor, a Ph.D. candidate, will present his current academic research on Lukács’ philosophical examination of Hegel.
  Cold drinks and snacks will be available during the event. Afterward, everyone is invited to continue the discussion with the speakers over a glass of wine. The moderator for the evening will be Sara Ehsan, a writer and poet from Karlsruhe.
• We look forward to seeing you there!
  No registration is required!
  For any questions or more detailed information, please contact Hassan Maarfi Poor at Hassan.maarfipoor@gmail.com.

Georg Lukács – ein internationalistischer Gelehrter in Heidelberg

Wir freuen uns sehr, Sie/ Dich am 21.10.2025 ab 11:00 Uhr zu einer ganz besonderen Veranstaltung in Heidelberg begrüßen zu dürfen. Es erwartet Sie eine inspirierende Begegnung mit einem der wichtigsten philosophischen Denker und Gelehrten des 20. Jahrhunderts: Georg Lukács. Wir beginnen den Tag mit der Einweihung eine Lukács-Gedenktafel an einem seiner Heidelberger Wohnhäuser, begeben uns dann auf eine Spurensuche der besonderen Art durch Heidelberg und lernen schließlich am Abend verschiedene wissenschaftliche Seiten Lukács‘ gemeinsam mit mehreren angesehenen Lukács-Forschern kennen.
11:00 Einweihung der Gedenktafel
Um 11:00 installieren wir mit dem Kulturamt Heidelberg die Gedenktafel an Lukács’ Wohnhaus in Neuenheim in der Keplerstraße 28, 69120 Heidelberg (1914-1918). Von Dr. Rüdiger Dannemann, Vorsitzender der Internationalen Lukács Gesellschaft e.V., hören wir in diesem Zusammenhang eine Rede zur intellektuellen Biografie Lukács’ und ihrer Bedeutung.
11:30 Stadtrundgang mit gemeinsamem Mittagessen
Im Anschluss an die Einweihung nimmt Michael Buselmeier uns mit auf eine Spurensuche nach Lukács Leben und Wirken in Heidelberg. Buselmeier gilt als einer der renommiertesten ein Heidelbergkenner der Gegenwart und ist u.a. Autor des Buches “Literarische Führungen durch Heidelberg“. So können wir uns auf eine Führung durch Heidelberg freuen, in der wir nicht nur dem internationalistischen Gelehrten Lukács in seiner Heidelberger Zeit näherkommen, sondern die Geschichte Heidelbergs und ihrer Denker von ihrer literarischen Seite ergründen.
Der Rundgang führt uns zunächst an Lukács‘ Wohnhäusern in der Moltkestraße 8 (1914) und in der Uferstraße 8a (1912-1914), beide ebenfalls in Neuenheim.
Um 13:00 kehren wir gemeinsam zum Essen in das persische Restaurant Darwish in der Weststadt ein. Um 14:45 spazieren wir weiter zur Deutschen Bank, wo seit 1917 über mehrere Jahrzehnte Lukács‘ „Heidelberger Koffer“ mit bis zu seiner Entdeckung 1973 unbekannten Schriften aufbewahrt wurde.
Michael Buselmeier wird uns auf weiteren Stationen einen neuen Blick auf die Stadt werfen lassen. Zum Abschluss des Rundgangs können wir uns beim „Vetter’s“ bei einer kleinen Kaffee- und Getränkepause stärken. Wer möchte, kann hier auch kalte Getränke und regionales, hausgemachtes Bier genießen.
18:00 Abendveranstaltung
Am Abend kommen wir zum wissenschaftlich und politisch besonders intensiven Teil des Tages mit mehreren Lukács-Experten im „Kant-Saal“ im philosophischen Seminar der Universität Heidelberg, Schulgasse 6, 69117 Heidelberg. Dr. Rüdiger Dannemann wird uns einen biographisch strukturierten Überblick zu Georg Lukács‘ Werk geben und die Gegenwartsbedeutung seiner Entfremdungs- und Verdinglichungstheorie herausstellen. Prof. Peter König wird den Fokus auf Lukács‘ intellektuelle Entwicklung in der Heidelberger Zeit lenken und dabei die Werke „Die Seele und die Formen“ sowie „Die Theorie des Romans“ besonders hervorheben. Lukács‘ realistische Studien werden wir mit Dr. Thomas Petersen anhand des Buches „Faust und Faustus“ kennenlernen. Eine aktuelle wissenschaftliche Auseinandersetzung mit philosophischen Aspekten der Lukács-Werke können wir mit Hassan Maarfi Poor kennenlernen, der zu Lukács‘ Auseinandersetzung mit Hegel promoviert.
Während der Veranstaltung werden kalte Getränke und Snacks für alle bereitstehen. Im Anschluss sind alle herzlich eingeladen, mit den Referenten bei einem Glas Wein weiter zu diskutieren. Moderation: Sara Ehsan, Schriftstellerin und Dichterin aus Karlsruhe.
Keine Anmeldung ist erforderlich!
Bei den Fragen zu genaueren Informationen könnten Sie unter der Mailadresse: Hassan.maarfipoor@gmail.com Kontakt aufnehmen.

حسن معارفی‌پور

مقدمه

این مطلب را در ورژن کوتاه‌تر سال‌ها پیش منتشر کرده بودم، اما لازم دانستم به مناسبت فاجعه‌ی بمباران شیمیایی حلبچه با ویرایش جدید و تعمیق آن و همچنین به شکلی به‌روزتر و مناسبت‌تر برای “روزنامه” بازنویسی کنم و دوبار منتشر کنم.

 در سال روز ۱۶ مارس ۱۹۸۸ هواپیماهای رژِیم فاشیست بعث عراق منطقه‌ی ﺣﻠﺒﭽﻪ واقع در ۱۵ کیلومتری مرز ایران را مورد بمباران شیمیایی قرار دادند و در همان اولین دقایق بیش از ۵ هزار نفر در زمانی کوتاه برای همیشه چشم از جهان فرو بستند و هزاران نفر دیگر مسموم شدند، جانداران زیادی جان خود را از دست دادند و با این جنایت رژیم فاشیست بعث عراق یکی از بزرگترین نسل‌کشی‌های سیستماتیک را در خاورمیانه دامن زد. بمباران شیمیایی حلبچه همچنین باعث از دست رفتن یک گردان از رزمنده‌ترین و ورزیده‌ترین گردان‌های کومه‌له‌ی کمونیست سابق شد و نزدیک به هفتاد انسان قهرمان و مبارز که با مبارزه‌‎ی بی‌امان، رژیم فاشیست اسلامی ایران را به ستوه آورده بودند، در نتیجه‌ی آلودگی شیمیایی ناشی از این بمباران جان باختند.

تبعات درازمدت این فاجعه‌ی انسانی به حدی است که تنها می‌توان آن را با بمباران هسته‌‎ای هیروشیما و ناکازاکی مقایسه کرد. تاثیرات و تبعات مضر و مخرب این فاجعه تاکنون بر زندگی انسان‌ها سایه افکنده و ما شاهد مرگ و میر بالا در منطقه‌ی حلبچه و شهرزور، آلودگی آب های زیرزمینی، نابودی جانداران و محیط‌زیست و بیماری‌های همچون سرطان در میان مردمانی که به خاطر استفاده از آب‌های آلوده‌ به مواد شیمیایی گرفتار شده‌اند هستیم. قربانیان این فاجعه تنها انسان‌هایی ساکن در این منطقه نیستند، بلکه دیگر جانداران، آبزیان، گیاهان و نسل‌های بعدی آنان نیز تاکنون به خاطر تبعات بلندمدت این جنایت جنگی زجر می‌کشند.