کوبا در مسیر نئولیبرالیسم

روزنامه ی «لوموند المانی» مقاله یی در مورد تجدید نظر در و بازسازی «سوسیالیسم» کوبا که در اخرین شماره ی این نشریه ی المانی به اسم «کوبا سوسیالیسمش را به روز می کند»، منتشر کرده است، به بررسی پروژه های جدید اقتصادی در کوبا می پردازد. از نقطه نظر مارکسیستی و نقد اقتصاد سیاسی می توان هم به کوبا و هم به مضمون این مقاله نقد جدی داشت. مساله بر سر این است که کوبا در تلاش است مسیر سرمایه داری را در پیش بگیرد و در این مقاله هم به روشنی به ان اشاره شده است که هزینه ی مسافرت و اقامت و مشروبات الکلی (کوکتل مخیتو) در کوبا و هاوانا تفاوت چندانی با المان و دیگر کشورها ندارد. برای نمونه یک مخیتو در المان بین پنج تا هفت یورو است و در کوبا چهار و نیم یورو.
مساله ی دیگری که در این مقاله، جدا از ازاد سازی قیمت ها به ان اشاره شده است، مساله ی امکان خرید و فروش مسکن است. نزدیک به شش دهه است که مساله ی مسکن در کوبا از طریق واگذاری مسکن به تمام انسان هایی که نیازمند مسکن بوده، حل شده بود، اما با پروژه ی کاپیتالیزه کردن جامعه و مسکن، چیزی که بعد از هجوم سرمایه ی خارجی در قالب صنعت توریسم (هتل داری و رستوران داری) به کوبا سرازیر شد، از این پس کوبایی هایی که در این سیستم خرده بورژوایی و از طریق داد و ستد با خارج از کوبا یا مهمان داری و غیره، توانسته اند به دست بیاورند و با پول «سیاهی» که از طریق هتل داری و رستوران داری و گرفتن انعام از خارجیان و یا صنعت فحشا به دست اورده اند، مساکنی را تا قیمت هیجده هزار دلار امریکایی خرید و فروش کنند. این مساله می تواند خود به تعمیق شکاف های طبقاتی و نابرابری های اجتماعی بیش از پیش در کوبا و غیر قابل پرداخت بودن قیمت مسکن برای توده های بی چیز دامن بزند و دست خرده بورژوازی انگل برای انباشت بیشتر سرمایه و فشردن گلوی کارگران را باز کند. در اینده ی نه چندان دور ما شاهد خواهیم بود که مردم کوبا با تجربه ی پروژه های اقتصادی بورژوایی که هم اکنون از جانب دولت، زیر نام سوسیالیسم بولیواریستی قرن بیست و یکم به اجرا گذاشته می شود و نابرابری های اجتماعی و طبقاتی تعمیق می بخشد، به جای ماندن در کوبا مسیر مهاجرت های «غیر قانونی» را در پیش می گیرند و این به خودی خود برای وجهه ی این سوسیالیسم اتوپیستی و خرده بورژوایی حاکم در کوبا مضر خواهد بود.

مردم کوبا در طول پنج شش دهه ی اخیر طعم فقر و بحران اقتصادی و تحریم های اقتصادی را با گوشت و پوست و استخوان لمس کرده اند و یکی از دلایلی که این مردم همچنان در این کشور ماندگارند، «تقسیم فقر» بین مردم و نبود اشکال استثمارگرانه ی بورژوایی، به شکل و حدتی که در جهان خارج از کوبا وجود دارد، در کوبا بود، اما اگر فقرا و تهیدستان جامعه که قربانیان اصلی سیاست های اقتصادی شبه نئولیبرالی جدید در کوبا خواهند بود، با چشم خود این بازگشت قهقرایی به سرمایه داری و پذیرش الگوهای اقتصادی بانک جهانی و صندوق بین المللی پول و شرکت های چند ملیتی را مشاهده کنند و متوجه شوند که دولت موسوم به سوسیالیستی، سیاست های اقتصادی بازار ازاد را در این کشور به پیش می برد، علیه دولت خواهند ایستاد و واکنش نشان خواهند داد. مساله ی نئولیبرالیزه کردن اقتصاد در کوبا، باعث تشدید اختلاف طبقاتی در میان فقرا و اغنیا خواهد شد و همچنین مردم را در سطح وسیع به اعتراض و مبارزه علیه سیستم تحریک خواهد کرد و یا بخشا مسیر مهاجرت های «غیر قانونی» در اعتراض به این سیستم را در پیش خواهند گرفت.

بعد از عادی سازی روابط بین کوبا و امریکا ما مشاهده می کنیم که شمار سرمایه دارانی که برای سرمایه گذاری به کوبا می روند و در بخش های خدماتی و تولیدی و غیره مشغول سرمایه گذاری های کلان هستند، در حال افزایش است و در سال های اخیر کم نبودند سرمایه داران کانادایی، هلندی، المانی و ایتالیایی که در صنعت توریسم یعنی رشته هایی مانند هتل داری، رستوران داری و غیره بیشترین سرمایه گذاری های اقتصادی را در این کشور انجام داده بودند. هنوز امضای قرارداد پایان تحریم ها خشک نشده بود، که سرمایه داران بین المللی و سرمایه ی امپریالیستی شرکت های چند ملیتی به دنبال استثمار نیروی کار ارزان از قاره های مختلف وارد کوبا می شوند و در پی خرید هتل ها و کارخانجات تولید سیگار برگ و مشروبات الکی هستند. این مساله برای اینده ی کشوری که شش دهه در مقابل تحریم های اقتصادی، فشارهای سیاسی و جنگ روانی علیه مردم این کشور از جانب امپریالیسم امریکا و دولت های غربی دوام اورده است، می تواند ویرانگری را به دنبال داشته باشد. مردم کوبا باید به جای تن دادن به سیاست های ریاضت کشی اقتصادی و الگوی اقتصادی نئولیبرالیسم در پی ان باشند، که سوسیالیسم واقعا ناموجود را با مبارزات میلیونی خود به یک سوسیالیسم کارگری و کمونیسم اجتماعی برای اجتماعی کردن و اشتراکی کردن پروسه ی تولید تبدیل کنند.

یکی از بزرگترین مشکلات کوبا که در این مقاله ی لوموند هم به ان اشاره شده است، خرافاتی بودن مردم این کشور و اعتقاد به آیین مسیحیت است. مردم مذهبی مثل گله ی گوسفند هستند که همواره می توان برای انان چوپان گذاشت. عبور از خرافات مذهبی و کاتولیسیسم باید در برنامه ی چپ های رادیکال این جامعه قرار بگیرد و صلح با مذهب و ارتجاع باید در سطح وسیع به نقد کشیده شود.

هر انسان مبارزی که به یک زندگی انسانی تر فکر می کند و در تلاش برای تغییر این وضعیت ضد بشری به یک وضعیت مساعد است، باید حامی مبارزات مردمی و انقلابی در سراسر جهان و از جمله کوبا باشد و بازگشت قهقرایی به اقتصاد بورژوایی و پذیرش الگوی اقتصادی نئولیبرالی در کوبا را به چالش بکشد.

حسن معارفی پور

12.10.2017

نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s